Recent Updates Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Himanshu Pota 11:59 am on January 22, 2017 Permalink | Reply  

    मृत्युञ्जयमन्त्रम् (Maha Mrityunjaya Mantra) 

    मृत्युञ्जयः इति शब्दस्य का व्युत्पत्तिः। अपि अयं समासः अस्ति वा सन्धिः?

    २०१७-०१-२२ रविवासरः (2017-01-22 Sunday)

     
    • Srinivasa 1:16 pm on January 22, 2017 Permalink | Reply

      संज्ञायां भृतृृवृजिधारिसहितपिदमः (३।२।४६)

      मृत्यु ङस् जि खच्

      • Himanshu Pota 1:48 pm on January 22, 2017 Permalink | Reply

        धन्यवादः।

        मृत्यु जि खच् -> मृत्यु जि अ -> मृत्यु मुम् जि अ -> मृत्यु म् जि अ -> मृत्यु म् जे अ -> मृत्यु म् जय -> मृत्युञ्जय सुँप् -> मृत्युञ्जयः। संज्ञायां भृतृृवृजिधारिसहितपिदमः (३।२।४६) अरुर्द्विषदजन्तस्य मुम्⁠⁠⁠⁠ (६.३.६६)

  • Himanshu Pota 8:04 pm on January 21, 2017 Permalink | Reply  

    अतिपन्नम् (Missed) 

    अहं प्रतिदिनं डीडी-संस्कृतवार्तां पश्यामि। किन्तु अद्य प्रमादेन मया संस्कृतवार्ताः अतिपन्नाः किन्तु ताः यूट्यूबजालपत्रे लब्धाः
    अतिपन्नम् – अति पद् क्त सुँ – अतिपन्नम् (रदाभ्यां निष्ठातो नः पूर्वस्य च दः॥८.२,४२॥)
    लट्लकारः
    पद्यते पद्येते पद्यन्ते
    पद्यसे पद्येथे पद्येध्वे
    पद्ये पद्यावहे पद्यामहे
    लोट्लकारः
    पद्यताम् पद्येताम् पद्यन्ताम्
    पद्यस्व पद्येथाम् पद्यध्वम्
    पद्यै पद्यावहै पद्यामहै
    लङ्-लकारः
    अपद्यत अपद्येताम् अपद्यन्त
    अपद्यथाः अपद्येथाम् अपद्यध्वम्
    अपद्ये अपद्यावहि अपद्यामहि
    विधिलिङ्-लकारः
    पद्येत पद्येयाताम् पद्येरन्
    पद्येथाः पद्येयाथाम् पद्येध्वम्
    पद्येय पद्येवहि पद्येमहि

    २०१७-०१-२१ शनिवासरः (2017-01-21 Saturday)

     
  • Srinivasa 3:49 pm on January 18, 2017 Permalink | Reply  

    समुद्रतीरे हिमांशुवर्यः 

    अस्मिन् मासप्रारम्भे अत्र भवान् हिमांशुवर्यः सपरिवारः समुद्रतीरे परिभ्रमणाय अगच्छत् । वयं सर्वे अत्रभवतः शुभेच्छवः अचिन्तयन् – किं करोति समुद्रतीरे अत्र भवान्? प्रायः लोके सर्वे समुद्रतीरे निधानाय स्वल्पावकाशाय स्वदिनचर्य्यां शिथिलीकर्तुं च गच्छन्ति। परन्तु नायं भद्रः निधानं जानाति नायं च येन केन प्रकारेण श्रमपरिहारं कर्तुं वाञ्छति । तर्हि कथमयं समुद्रतीरे गतवान्?

    पामरजनाः समुद्रतीरावकाशे तरन्ति, यथेष्टं खादन्ति, कालक्षेपाय शृङ्गारोपन्यासान् पठन्ति च। यदा किञ्चिदपि कर्तुं नास्ति तदा पीठे बुद्धावतारमिव उपविशन्तः सर्वान् स्थावरान् च जङ्गमान् एकेन विशिष्टेन शुद्धजाड्येन निर्वर्णयन्तः सन्ति । एवं सति किं करोति हिमांशुवर्यः समुद्रतीरे?

    भ्रान्ताः वयं हिमांशुवर्यमन्तरेण ज्ञातुं किमधुना करवाणीति स्थिताववकाशे वयं ईमेयिलकोष्ठे पत्रमेकं प्राप्तवन्तः। पत्रे एकं चित्रमपि आसीत् येन सर्वं स्पष्टीकृतः अस्मभ्यं च हर्षः सञ्जातः। किमासीत् अस्मिन चित्रे?

    यदा अयं भद्रः अवकाशे अगच्छत् तदैवासीत् अस्माकं चेतस्सु – नास्तिखल्वसाध्यं नाम तपसाम् । किमतः परमाश्चर्यं यदत्र भवान् समुद्रतीरेऽपि संस्कृताध्ययनमेव करोति? स्थाने खलु अस्माकं प्रत्ययः ।

    ईमेयिलमाध्यमे प्राप्तः चित्रमिदमालोकितमस्माभिरदृष्टपूर्वकम् । हिमांशुवर्यः अवकाशेऽपि व्याकरणाध्ययनमेव करोति स्म। पश्यतु

    img_3506

    २०१७-०१-१७ मङ्गलवासरः (2017-01-17 Tuesday)

     
  • Srinivasa 10:51 am on January 17, 2017 Permalink | Reply  

    नवजोतस्य कांग्रेसे पुनर्प्रवेशः 

    अद्य क्रिकेटक्रीडकचरः नवजोतसिंहः कांग्रेसे पुनः प्राविशत् । आजन्मकांग्रेससेवकोऽहं स्वगेहे पुनः प्रविशामीत्यपि तेन न्यगदितः । सः केवलं द्विवर्षपूर्वे ‘कांग्रेसपक्षः मुन्न्याः कुत्सिततरः’ इत्यनिन्ददिति अस्मिन् वृत्तपत्रे अस्माभिः लिखित: । पश्यतु http://bit.ly/2jDp6DR

    धिक् इमं निर्लज्जं धिक् कांग्रेसदलं च ।

    २०१७-०१-१६ सोमवासरः (2017-01-16 Monday)

     
    • Himanshu Pota 11:22 pm on January 17, 2017 Permalink | Reply

      नवजोतः स्वपितृगृहं प्राप्तः। तस्मात् का लज्जा। अथ च – लज्जां त्यक्त्वा सुखी भवेत्। तथा च – जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गात् अपि गरीयसी। भाजपदलं स्वर्गः अस्ति किन्तु नवजोतः स्वनिवासाभिमुखोऽस्ति। न तस्य मनः स्वर्गे रम्यते। यथा सः सुखी भवेत् तथा ईश्वरः कुर्यात् इति मे प्रार्थना।

  • Himanshu Pota 9:50 am on January 17, 2017 Permalink | Reply  

    जावेदाख्तरस्य पञ्च उक्तयः। 

    जावेदाख्तरमहोदयः मम मतेन हिन्दीभाषायाः उत्तमः संवादलेखकः अस्ति। तस्य दक्षतायां गुणेषु कलायां च मतद्वयं नास्ति। सः धुरि तिष्ठति।

    कृपया इण्डिया-टुडे इति जालपत्रे प्रकाशितानि जावेदाख्तरस्य पञ्च वाक्यानि पठतु। ते वाक्यानि तामसरसेन परिपूर्णानि सन्ति। तामसरसः एव तेभ्यः वाक्येभ्यः गलति। चिन्तयामि येन जावेदाख्तरस्य पञ्च श्रेष्ठतमाः  उक्तयः निरूपितः (selected) तस्य अभिरुचयः कीदृशाः सन्ति। तेन तामसरसेन लिप्ता एव उक्तयः निरूपिताः (selected)।

    मन्ये हिन्दीभाषीभ्यः कृते तमः इति मानोरञ्जनम्। सत्वं रजः तु लुप्ते एव।

    http://indiatoday.intoday.in/story/javed-akhtar-poetry-birthday-love-life-heartbreak-lifest/1/859365.html

    1. “Main bhool jaun ab yehi munaasib hai,Magar bhulana bhi chahoon toh kis tarah bhulaaon, Ki tum toh phir bhi haqeeqat ho, koi khwab nahi.”

    2. “Yaad use bhi ek adhoora afsana toh hoga,Kal raste mein usne humko pehchana toh hoga.”

    3. “Kam se kam usko dekh lete the,Ab ke sailaab mein vo pull bhi gya.”

    4. “Hai ek darwaza bin deewar duniya,chhutkara gham se yahan koi nahi hai.”

    5. “Kuchh kami apni wafaon mein bhi thi,Tumse kya kahte ki tumne kya kiya.”

    २०१७-०१-१७ मङ्गलवासरः (2017-01-17 Tuesday)

     
  • Himanshu Pota 2:23 pm on January 16, 2017 Permalink | Reply  

    रोककाठिन्यम् अवसितम् (Cash Difficulty is Over) 

    ह्यः मम मित्रेण आलोकेन मुम्बईतः इदं चित्रं प्रेषितम्। चित्रे स्वचालितरोकयन्त्रम् अस्ति। इदं यन्त्रं कार्यं करोति किन्तु तत्र एकोऽपि ग्राहकः नास्ति। तस्मात् मन्ये रोककाठिन्यम् इदानीम् अवसितम्। मन्ये अधिकोषात् (from the banks) स्वधनं यावत् इष्यते तावात् निवर्तयितुं शक्यते। एकः समयः (condition) अस्ति यतो हि चतुर्विंशतिसहस्रात् अधिकः रोकः पञ्चशतं द्विसहस्रं वा मात्रायाम् एव भविष्यति।

    mumbaiworkingatm15jan2017

    २०१७-०१-१६ सोमवासरः (2017-01-16 Monday)

     
  • Himanshu Pota 12:01 am on January 15, 2017 Permalink | Reply  

    पृच्छति (Asks) 

    पृच्छति – लँट्लकारः परस्मैपदी प्रथमपुरुषः एकवचनम्
    प्र॒च्छँ ज्ञीप्सायाम् [१३०७] तुदादिः परस्मैपदी अनिट्
    प्रच्छ् (उपदेशेऽजनुनासिक इत् (१.३.२), तस्य लोपः (१.३.९))
    प्रच्छ् लँट् (वर्तमाने लट् (३.२.१२३))
    प्रच्छ् ल् (उपदेशेऽजनुनासिक इत् (१.३.२), हलन्त्यम् (१.३.३), तस्य लोपः (१.३.९))
    प्रच्छ् ति (तिप्तस्झिसिप्थस्थमिब्वस्मस्तातांझथासाथांध्वमिड्वहिमहिङ् (३.४.७८))
    पृच्छ् ति (ग्रहिज्यावयिव्यधिवष्टिविचतिवृश्चतिपृच्छतिभृज्जतीनां ङिति च (६.१.१६))
    पृच्छ् श ति (—तुदादिभ्यः शः (३.१.७७))
    पृच्छति (लशक्वतद्धिते (१.३.८), तस्य लोपः (१.३.९))

    २०१७-०१-१५ रविवासरः (2017-01-15 Sunday)

     
  • Himanshu Pota 9:53 am on January 14, 2017 Permalink | Reply  

    उक्तः विद्धः च (Said and pierced) 

    एवम् उक्तः हृषीकेशः गुडाकेशेन भारत।
    सेनयोरुभयोः मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम्॥गीता १.२४॥
    उक्तः
    वच् क्त (नपुंसके भावे क्तः (३.३.११४))
    वच् त (लशक्वतद्धिते (१.३.८), तस्य लोपः (१.३.९))
    उ अ च् त (वचिस्वपियजादीनां किति (६.१.१५))
    उ च् त (सम्प्रसारणाच्च (६.१.१०८))
    उ क् त (चोः कुः (८.२.३०))
    उ क् त सुँ (स्वौजसमौट्छष्टाभ्यांभिस्ङेभ्याम्भ्यस्ङसिभ्यांभ्यस्ङसोसाम्ङ्योस्सुप् (४.१.२))
    उक्तस् (उपदेशेऽजनुनासिक इत् (१.३.२), तस्य लोपः (१.३.९))
    उक्तः (ससजुषो रुः (८.२.६६), खरवसानयोर्विसर्जनीयः (८.३.१५))

    विद्धः
    व्यध् क्त (नपुंसके भावे क्तः (३.३.११४))
    व्यध् त (लशक्वतद्धिते (१.३.८), तस्य लोपः (१.३.९))
    वि अ ध् त (ग्रहिज्यावयिव्यधिवष्टिविचतिवृश्चतिपृच्छतिभृज्जतीनां ङिति च (६.१.१६))
    विध् त (सम्प्रसारणाच्च (६.१.१०८))
    विध् ध (झषस्तथोर्धोऽघः (८.२.४०))
    विद् ध (झलां जश् झशि (८.४.५३))
    विद्ध सुँ (स्वौजसमौट्छष्टाभ्यांभिस्ङेभ्याम्भ्यस्ङसिभ्यांभ्यस्ङसोसाम्ङ्योस्सुप् (४.१.२))
    विद्धस् (उपदेशेऽजनुनासिक इत् (१.३.२), तस्य लोपः (१.३.९))
    विद्धः (ससजुषो रुः (८.२.६६), खरवसानयोर्विसर्जनीयः (८.३.१५))

    २०१७-०१-१४ शनिवासरः (2017-01-14 Saturday)

     
  • Himanshu Pota 11:13 pm on January 13, 2017 Permalink | Reply  

    ऋजुधा (Straight) 

    अद्य ओट्रेलियापकिस्तानदेशयोः मध्ये फालकक्रीडा (cricket match) आसीत्। फालकक्षेत्रं कियत् बृहत् अस्ति इति सर्वे जानन्ति। अद्य क्रीडायाम् एकेन क्रीडकेन कन्दुकः निहतः। सः कन्दुकः ऋजुधा प्रतिस्पर्धीदलस्य एकस्य क्रीडकस्य हस्तयोः अगच्छत्। सः क्रीडकः स्वस्थानात् ईषदपि न अचलत्। कन्दुकः तस्य वक्षस्थलोन्नतः अपि आसीत्। न क्रीडकः अचलत् न तस्य हस्तौ अचलताम्। कन्दुकः ऋजुधा आगच्छत्। कथम् एतत्।

    २०१७-०१-१३ शुक्रवासरः (2017-01-13 Friday)

     
  • Himanshu Pota 10:37 pm on January 12, 2017 Permalink | Reply  

    सम्प्रसारणम् (Samprasaaran) 

    इग्यणः सम्प्रसारणम्॥१.१.४४॥
    वचिस्वपियजादीनां किति॥६.१.१५॥
    वच्, स्वपि, भ्वादिगणीयाः धातवः यज् वप् वह् वस् वेञ् व्येञ् ह्वेञ् वद् श्वि इति।
    √वच् (वचँ परिभाषणे २. ५८), √स्वप् (ञिष्वपँ शये २. ६३) and also the nine verbal roots beginning with √यज् (यजँ देवपूजासङ्गतिकरणदानेषु १. ११५७)  √वप् (डुवपँ बीजसन्ताने | छेदनेऽपि १. ११५८), √वह् (वहँ प्रापणे १. ११५९), √वस् (वसँ निवासे १. ११६०), √वे (वेञ् तन्तुसन्ताने १. ११६१), √व्ये (व्येञ् संवरणे १. ११६२), √ह्वे (ह्वेञ् स्पर्धायां शब्दे च १. ११६३), √वद् (वदँ व्यक्तायां वाचि १. ११६४) and √श्वि (ट्वोँश्वि गतिवृद्ध्योः १. ११६५)। (From http://avg-sanskrit.org/)

    ग्रहिज्यावयिव्यधिवष्टिविचतिवृश्चतिपृच्छतिभृज्जतीनां ङिति च॥६.१.१६॥
    ग्रह् ज्या वय् व्यध् वश् व्यच् व्रश्च् प्रच्छ् भ्रस्ज् इति।
    The verbal roots √ग्रह् (ग्रहँ उपादाने ९. ७१), √ज्या (ज्या वयोहानौ ९. ३४), √वय् (वयँ गतौ १. ५४७), √व्यध् (व्यधँ ताडने ४. ७८), √वश् (वशँ कान्तौ २. ७५), √व्यच् (व्यचँ व्याजीकरणे ६. १३), √व्रश्च् (ओँव्रश्चूँ छेदने ६. १२), √प्रच्छ् (प्रच्छँ ज्ञीप्सायाम् ६.१४९) and √भ्रस्ज् (भ्रस्जँ पाके ६. ४) take सम्प्रसारणम् (ref. 1-1-45) when followed by an affix which is a कित् or a ङित्।  (From http://avg-sanskrit.org/)

    २०१७-०१-१२ गुरुवासरः (2017-01-12 Thursday)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel