इत्यालोच्य (Having Considered)

 हितोपदेशे संधिः इति भागे षष्ठीकथायाम् अस्ति – इत्यालोच्य स कुलीरस्तस्य ग्रीवां चिच्छेद (Having considered this that crab cut his throat)। चिन्तयित्वा इति स्थाने आलोच्य इति अपि उपयोक्तुं शक्यते।

२००७-१०-३१ बुधवासरः (2007-10-31 Wednesday)

Advertisements

मद्यपीतः (Three sheets to the wind)

आङ्ग्लभाषायां अनेकानि लघुवाक्यानि (phrases) सन्ति। तेषाम् three sheets to the wind इति अस्ति एकं लघुवाक्यं यस्य अर्थो मया न ज्ञातः । तस्यार्थोऽस्ति येन मद्यं पीतम् (drunk – After the party he was three sheets to the wind.)।

२००७-१०-३० मङ्गलवासरः (2007-10-30 Tuesday)

चन्द्रापीडचरितम् – १ (Chandrapida Charitam – 1)

वयम् आचार्येण श्रीनिवासवर्येण सह लघुसिद्धान्तकौमुद्या-अभ्यासं कुर्मः। गतसप्ताहे सः उपान्यस्यत् (suggested) अस्माभिर्गद्य-पाठोऽपि कर्तव्य इति । अस्मात् सप्ताहाद् वयं द्वितीयं पाठं रविवासरे आरब्धवन्तः। तस्मिन् पाठ्यक्रमे इदानीं वयं चन्द्रापीडचरितम् इति पठामः। ह्यस्तने पाठे अहम् आचार्यवर्यश्च आस्वः।
ह्यस्तनस्य पाठस्य अन्तिमवाक्यम् अस्ति – अवितथफलाश्च प्रायो निशावसानसमयदृष्टा भवन्ति स्वप्नाः इति (Normally the dreams seen when the night ends come true.)।
चन्द्रापीडचरितम् इति पुस्तकस्य गद्यम् अति रुचिकरम् अस्ति।

२००७-१०-२९ सोमवासरः (2007-10-29 Monday)

अजन्तपुँल्लिङ्गाः – ५ (Vowel ending masculines – 5)

अहं मन्ये ह्यः प्रथमवारे आचार्यः श्रीनिवासवर्यः विलम्बितः अभवत्। सः किञ्चित् औषधं स्वीकरोति तस्मिन् औषधे निद्रायाः औषधमपि अस्ति ।  तस्मात् सः विलम्बेन उदतिष्ठत् ।  तत्रापि केवलं दशकलायाः विलम्बः (ten minutes delay) अभवत्। ह्यः वयं अधोलिखितानि सूत्राणि अपठाम ।
ङेर्यः ७।१।१३
स्थानिवदादेशोऽनल्‍विधौ १।१।५६॥ रामाय। रामाभ्याम्।
बहुवचने झल्येत् ७।३।१०३॥ रामेभ्यः।
वाऽववाने ८।४।५६॥ रामात्, रामाद्। रामाभ्याम्।
ओसि च ७।३।१०४॥ रामयोः।
ह्रस्वनद्यापो नुट् ७।१।५४॥
नामि ६।४।३॥ रामाणाम्। रामे। रामयोः।
आदेशप्रत्यययोः ८।३।५९॥ रामेषु।
२००७-१०-२८ रविवासरः (2007-10-28 Sunday)

किरातार्जुनीयम् – 2

To view correctly please choose: View -> Encoding -> UTF-8.


कृतप्रणामस्य महीं महीभुजे जितां सपत्नेन निवेदयिष्यतः|
न विव्यथे तस्य मनो न हि प्रियं प्रवक्तुमिच्छन्ति मृषा हितैषिणः||२||


कर्ता – मनः (मनस् न. एक. – mind), हितैषिणः (हितैषिन् पु. बहु. – well-wisher)कर्मकारकम्  – जिताम् (जि धा. कृत्-प्र. एक.- victorious), महीम् (मही स्त्री. एक. – Earth), प्रियम् (विषेशणपदम्, प्रियम् न. एक.- dear)
करणकारकम् – सपत्नेन (सपत्न पु. एक. – enemy)
सम्प्रदानकारकम्  – महीभुजे (महीभुज् पु. एक. .- king)
अपादनकारकम्  –
सम्बन्धः – कृतप्रणामस्य (कृतप्रणाम पु. एक. – bowed),

निवेदयिष्यतः (निविद् धा. णिच्-प्र. शत्-प्र., निवेदयिष्यत् पु. एक. – one who was made to inquire), तस्य (तत् पु. एक. .- his)
अधिकरणकारकम्  –
सम्बोधनम्  –
अव्ययम्  – न – not, हि, मृषा – false, प्रवक्तुम् (प्रवद् धा. तुमुन्-प्र. – speak)
धातुः – विव्यथे (व्यथ् लिट्. प्र. एक. – troubled), इच्छन्ति (इच्छ् लट् प्र. बहु. desire)


His mind, who was bowed and was made to inquire for the king about the earth won by the enemies, was untroubled; well-wishers do not desire to speak dear falsehood.


Last Modified: 2007/10/28


पिपीलिकाः (Ants)

लोकसंस्कृतम् पत्रिकायां पिपीलिकाः नाम एका वार्ता अपठम्। तस्यां वार्तायाम् अधोलिखितानां शब्दानाम् अर्थम् अहं न अजानम्।
उपधौ – on a seat – मया प्रतीयते उपधि इति शब्दः उपधृ (उपधरति – supports, holds) धातोः अजायत्।
तैलपः – cockroach
उत्तानः – lying on the back face up – उत् + तन् इति तस्य व्युत्पत्तिः, उत्तानः इति stretched इत्यर्थे अपि भवति।
महार्घः – very valuable – महा + अर्घः
स्तूपीकृत्य – piled in a heap
तूर्णम् – quickly, speedily

२००७-१०-२७ शनिवासरः (2007-10-27 Saturday)

रामायण-मण्डली (Ramayan Mandali)

शतेभ्यः संवत्सरेभ्यः अपि पूर्वं भारतदेशस्य पूर्वभागात् अनेके लोकाः फिजीदेशम् अगच्छन्। ते तुलसीदासकृतं रामचरितमानसं तैः सह अनयन्। तस्मात् फिजीदेशे अनेकाः रामायण-मण्डल्यः सन्ति। केन्बरानगरे अपि फिजीदेशात् आगतानां भक्तानाम् एका रामायण-मण्डली अस्ति। मण्डल्याः सर्वे  भक्ताः मन्दिरस्य सदस्याः सन्ति किन्तु तेषां रामकथासम्बन्धिषु कार्यक्रमेषु विशेषः रुचिः अस्ति। अद्य ते मन्दिरे रामचरितमानसस्य पाठम् अकुर्वन्। मह्यं तैः कृतः पाठः अतीव अरोचत । पाठात्  परम् अहम् आनन्दितः सन्  रात्रौ सार्धनववादने गृहं प्रत्यागच्छम्।

२००७-१०-२६ शुक्रवासरः (2007-10-26 Friday)