Recent Updates Page 2 Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Himanshu Pota 3:58 pm on May 20, 2018 Permalink | Reply  

    दिवसस्य प्रगतिः (Day’s Progress) 

    प्रातःकाले मया द्वाभ्यां पण्डिताभ्यां सह किरातार्जुनीयम् इत्यस्य प्रथमस्य सर्गस्य अष्टादशमः श्लोकः अधीतः।
    उदारकीर्तेरुदयं दयावतः प्रशान्तबाधं दिशतोऽभिरक्षया।
    स्वयं प्रदुग्धेऽस्य गुणैरुपस्नुता वसूपमानस्य वसूनि मेदिनी॥१.१८॥
    तत् परम् अहं मम भार्यया प्रह्लादेन च सह पादाभ्यां भ्रमणाय अगच्छम्। होरापर्यन्तं भ्रमणं कृतम्। अस्माकं भ्रमणमार्गः अस्ति गृहतः एकगिरिशिखरपर्यन्तम्। भ्रमणकालः अस्ति प्रायः एकहोरा। अद्य भ्रमणकाले अहं गीतापाठम् अपि अकरवम्।
    तत् परम् एकस्मिन् मेक्सिकन-उपाहार-स्थले गत्वा भोजनम् अखादाम।
    सायङ्काले सार्धपञ्चवादने प्रह्लादवर्यं विमानस्थले नयिष्यामि। सः ततः मेल्बोर्ननगराय विमाने आरोक्ष्यति।

    २०१८-०५-२० रविवासरः (2018-05-20 Sunday)

    Advertisements
     
  • Himanshu Pota 9:26 pm on May 19, 2018 Permalink | Reply  

    आनन्दाकीर्णम् (Filled with Joy) 

    बलदेवानन्दसागरेण वर्णिता पञ्चतन्त्रस्य व्यालाकीर्णस्य वनस्य वार्ता (https://youtu.be/eFt6hiDwbYU) श्रुत्वा मम मनः आनन्दाकीर्णम् अभवत्।

    २०१८-०५-१९ शनिवासरः (2018-05-19 Saturday)

     
  • Himanshu Pota 10:17 am on May 13, 2018 Permalink | Reply  

    मातृदिवसः (Mother's Day) 

    अद्य मातृदिवसः अस्ति। सामान्यतः अस्मिन् दिवसे सर्वे मातृभ्यः उपहारान् ददति। किन्तु अद्य मम भार्या मह्यम् एव एकः अद्वितीयः उपहारः अददात्।

    अद्य अत्र तीव्रः शीतः अस्ति। सा अकथयत् मम पादौ हिमवतौ स्तः इति। अहं विनम्रस्वरेण अमन्त्रयं कृपया पादच्छदौ धारयतु इति। सा झटिति उदतिष्ठत् तत् दृष्ट्वा मया चिन्तितं मयि उपरि अचिरम् आक्रमणं भविष्यति इति। किन्तु सा कक्षस्य अन्तः गत्वा पादच्छदाभ्यां सह बहिः आगच्छत् पादच्छदौ अधारयत् च।

    MitaSocksMothersDay13May2018

    मन्ये सा प्रथमं वारं मम मन्त्रणां अशृणोत् तस्मात् एकः अद्वितीयः उपहारः इति।

    २०१८-०५-१३ रविवासरः (2018-05-13 Sunday)

     
  • Himanshu Pota 10:11 pm on May 12, 2018 Permalink | Reply  

    कर्नाटकनिर्वाचनम् (Karnataka Election) 

    सर्वे समाचारमाध्यमानि विरुवन्ति कर्णाटकराज्यस्य निर्वाचनस्य परिणामः अतिमहत्वपूर्णः अस्ति। यं दलं पराजितं भविष्यति तस्य २०१९वर्षस्य महति निर्वाचने पराजयः निश्चितः अस्ति इति पण्डिताः वदन्ति। अहं मन्ये सर्वं मिथ्या अस्ति। मईमासस्य अन्ते जनाः इदं विस्मरिष्यन्ति।तस्मात् परिणामविश्लेषणे कालः नष्टः न कर्तव्यः।

    २०१८-०५-१२ शनिवासरः (2018-05-12 Saturday)

     
  • Himanshu Pota 8:09 am on May 9, 2018 Permalink | Reply  

    अविद्यया मृत्युं तीर्त्वा (By the ignorance crosses beyond death) 

    अद्य अहं कूटमुन्द्राग्रामे हिन्दूमतम् इति विषये वक्तुं गमिष्यामि (http://www.cootamundra-u3a.org/find/index.html)।
    वक्तव्यस्य कल्पने मम मनसि ईशावास्योपनिषदः वाक्यम् अविद्यया मृत्युं तीर्त्वा इति आगच्छत्।
    अहम् अस्य वाक्यस्य उपरि मम मित्राणां पण्डितानां च स्वचिन्तनं श्रोतुं पठितुं वा इच्छामि।

    २०१८-०५-०९ बुधवासरः (2018-05-09 Wednesday)

     
    • Srinivasa 7:02 pm on May 9, 2018 Permalink | Reply

      Please refer to the sterling qualities of Shri Don Bradman too since Cootamundra is his avatarasthala.

  • Himanshu Pota 9:55 pm on May 8, 2018 Permalink | Reply  

    जन्मदिवसः आयव्ययपत्रम् च (Birthday & Budget) 

    अद्य आवयोः कन्यायाः जन्मदिवसः अस्ति। अद्य औस्ट्रेलियादेशस्य आयव्ययपत्रम् अपि उदघुष्टम्। आवयोः कन्या वित्तविभागे कार्यं करोति सा आयव्ययपत्रस्य कल्पने अपि साहाय्यम् अकरोत्। मन्ये तत् उदघोषणं जन्मदिवसस्य समीचीनम् उपायनम् अस्ति। सा उदघोषणस्य उत्सवे अपि आमन्त्रिता अस्ति।

    २०१८-०५-०८ मङ्गलवासरः (2018-05-08 Tuesday)

     
  • Himanshu Pota 10:12 pm on April 27, 2018 Permalink | Reply  

    आनन्दः (Pleasure) 

    अद्य अहं सायङ्काले पादाभ्यां भ्रमणम् अकरवम्। बहिः शीतः आसीत् किन्तु मधुरा ज्योत्सना अपि आसीत्। अहं गीतापाठं कुर्वन् भ्रमणम् अकरवम्। भ्रमणमार्गः गृहाणां पृष्ठे क्रीडाक्षेत्रान् निकषा एकान्तः अस्ति। भ्रमणकाले मया चिन्तितं अस्मात् अधिकः आनन्दः कुत्रापि नास्ति इति।

    २०१८-०४-२७ शुक्रवासरः (2018-04-27 Friday)

     
  • Srinivasa 11:38 am on March 17, 2018 Permalink | Reply  

    पिहित (closed, concealed, covered) 

    पिहितशब्दं ‘closed’ अथवा ‘terminated’ इत्यर्थे दूरदर्शने प्रसारिते अद्यतनायां संस्कृतवार्त्तायां उपयुक्तम् । ‘भारतीयरिसर्वबैङ्केन व्यावसायिकऋणार्थमुद्घोषणपत्रस्य प्रणाली पिहिता – Reserve Bank of India has terminated the system of LoU for trade credits.

    पश्यतु –

    पिहितशब्दः अपिहित इत्यपि दृश्यते । अपिहित इत्यस्य रूपस्य सिद्धिः एवमस्ति।
    अपि (उपसर्ग) + धा (धातु) + क्त प्रत्यय —>
    अपि हि क्त (दधातेर्हिः ७।४।४२)। दधातेरङ्गस्य ‘हि’ इत्ययमादेशो भवति तकारादौ किति प्रत्यये परतः ।
    अपिहितः इति रूपम् ।

    एवं सति कथं अल्लोपसहितपिहित इति रूपं सिद्ध्यति? अत्र वयं अव्ययादाप्सुपः (२।४।८२) इत्येतं स्मरामः। यद्यपि अस्य सूत्रस्य प्रवृत्तिः ‘तत्र शालायाम्’, ‘तत्र शालायाम्’, ‘कृत्वा’, ‘हृत्वा’ इत्यादीनां सिद्ध्यर्थं भवति तथापि पारम्परिकेषु वृत्तीषु तत्प्रदेशे पठिते कारिकाश्लोके अल्लोपप्रमाणं दृश्यते ।

    वष्टि भागुरिरल्लोपम् अवाप्योरुपसर्गयोः ।
    आपं चैव हलन्तानां यथा वाचा निशा दिशा ।।

    अत्रस्थानि उदाहरणानि वगाहः, अवगाहः, पिधानम्, अपिधानम् ।

    पिधानम्, अपिधानम् – अपिपूर्वकस्य धाधातोः (डुधाञ् धारणपोषणयोः) ल्युटि युवोरनाकौ (७।१।१) इत्यनेन अनादेशविभक्तिकार्यानन्तरं ‘अपिधान’ मिति प्रयोगः सिद्धः ।

    तथैव पिहित-अपिहित, वगाह-अवगाह, वतंस-अवतंस इत्यादयः ।

    केचित् पिधानशब्दसिद्ध्यर्थं अर्धर्चादिगणपाठं दर्शयन्ति । पश्यतु अर्धर्चाः पुंसि च (२।४।३१)। पठिते गणे केवलं पिधानशब्दः दृश्यते न तु वगाहवतंसेत्यादयः । एतेषां सिद्ध्यर्थं पुरातनवैयाकरणं भागुरिवर्यमनुसृत्य अस्माभिः अल्लोपः करणीयः ।

    भाषायामपि ‘भिज्ञ – अभिज्ञ’ इति अल्लोपः दृश्यते इति नारायणप्रसादवर्येणापि उक्तम्।

    (वर्तते)

    २०१८-०३-१४ बुधवासरः (2018-03-14 Wednesday)

     
    • Himanshu Pota 5:03 pm on March 17, 2018 Permalink | Reply

      धन्यवादः। मयापि अपिहितं पिहितं इत्यिदं चिन्तितम्। विशदीकरणाय धन्यवादः।

  • Himanshu Pota 5:01 pm on March 14, 2018 Permalink | Reply  

    प्रस्थानम् (Departure) 

    अद्य अहं सायं चतुर्वादने वोडोदरानगरतः केन्बरानगरं प्रति प्रातिष्ठम्। प्रथमे चरणे मुम्बईनगरं प्राप्तम्। तत्र मम मित्रेण विनयेन सह तस्य भार्यया सह च अमिलम्। तौ विमानपत्तनम् आगम्य माम् अनयताम्। वयं विमानपत्तनात् नातीदूरम् अल्पाहरगृहम् अगच्छाम। तत्र होराद्वयं पर्यन्तम् अजल्पन्। विनयस्य भार्या अस्मभ्यम् उपस्कराः अन्यानि वस्तूनि च अनयत्। तानि वस्तूनि मया तेभ्यः वस्तुभ्यः आनितानि स्यूते स्थापितानि। रात्रौ सार्धाष्ट्वादने तौ मां पुनः विमानपत्तनम् अनयताम्।

    २०१८-०३-१४ बुधवासरः (2018-03-14 Wednesday)

     
  • Himanshu Pota 2:15 pm on March 13, 2018 Permalink | Reply  

    समयं विनैव (unconditional) 

    समयः शब्दस्य agreement इति अर्थः अपि भवति। सः तु उपयोगी शब्दः अस्ति।
    दूरदर्शने प्रसारिते अद्यतनायां संस्कृतवार्तायाम् अस्ति – नरेशः अग्रवालः भाजपादलं समयं विनैव आगच्छत् (https://youtu.be/sfsurfiTRbA)- इति।

    २०१८-०३-१३ मङ्गलवासरः (2018-03-13 Tuesday)

     
    • Hari Narayanà Bhat B.R. 3:33 pm on March 13, 2018 Permalink | Reply

      समयाः शपथाचारकालसिद्धान्तसंविदः॥ ईत्यनरः।

      शब्दकल्पद्रुमः

      समयः, पुं, (सम्यगेतीति । सम् + इण् गतौ + पचाद्यच् ।) कालः । (यथा, उत्तरचरिते १ अङ्के । “समयः समवर्त्तत इवैष यत्र मां समनन्दयत् सुमुखि ! गौतमार्पितः । अयमागृहीतकमनीयकङ्कण- स्तव मूर्त्तिमानिव महोत्सवः करः ॥”) शपथः । आचारः । (यथा, महाभारते । १३ । ९० । ५० । “ऋषीणां समये नित्यं ये चरन्ति युधिष्ठिर ! । निश्चिताः सर्व्वधर्म्मज्ञास्तान् देवान् ब्राह्मणान् विदुः ॥”) सिद्धान्तः । संवित् । इत्यमरः ॥ क्रियाकारः । निर्द्देशः । भाषा । (यथा, महाभारते । ५ । ३३ । ११६ । “देशाचारान् समयान् जातिधर्म्मान् बभूषते यः सः परावरज्ञः ॥”) सङ्केतः । इति मेदिनी ॥ (व्यवहारः । यथा, मनुः । १० । ५३ । “न तैः समयमन्विच्छेत् पुरुषो धर्म्ममाचरन् ॥”) सम्पत् । नियमः । (यथा, भागवत । ३ । २२ । १८ । “अतो भजिष्ये समयेन साध्वीं यावत्तेजो विभृयादात्मनो मे ॥”) अवसरः । इति हेमचन्द्रः ॥ * ॥ कालप्रशंसा । यथा, — परशुराम उवाच । “राजेन्द्रोत्तिष्ठ समरं कुरु साहसपूर्व्वकम् । कालभेदे जयो नॄणां कालभेदे पराजयः ॥ काले सिंहः शृगालञ्च शृगालः सिंहमेव च । काले व्याघ्रं नरो हन्ति गजेन्द्रं हरिणस्तथा ॥ महिषं मक्षिका काले गरुडञ्च यथोरगः । किङ्करः स्तौति राजेन्द्रं काले राजा च किङ्क- रम् ॥ इन्द्राश्च मनवः काले काले राजा मरिष्यति । तिरोहिता च प्रकृतिः काले श्रीकृष्णविग्रहे ॥ मरिष्यन्ति सुराः सर्व्वे त्रिलोकस्थाश्चराचराः । सर्व्वे काले लयं यान्ति कालो हि दुरतिक्रमः ॥ कालस्य कालः श्रीकृष्णः स्रष्टुः स्रष्टा यथेच्छया । संहर्त्ता चैव संहर्त्तुः पातुः पाता परात्परः ॥ महास्थूलात् स्थूलतमः सूक्ष्मात् सूक्ष्मतमः कृशः पराणुः परमः कालः कालश्च कालभेदकः ॥” इति ब्रह्मवैवर्त्ते गणपतिखण्डे ४० अध्यायः ॥ * ॥ अपि च । “कालः करोति संसर्गं बन्धूनां बन्धुभिः समम् । कालः करोति विच्छेदं विरोधं प्रीतिमेव च ॥ कालः सृष्टिञ्च कुरुते कालश्च परिपालनम् । कालः करोति सानन्दं कालः संहरते प्रजाः ॥ सुखं दुःखं भयं शोकं जरां मृत्युञ्च जन्म च । सर्व्वं कर्म्मानुरोधेन काल एव करोति च । सर्व्वं कालकृतं तात विस्मयं न व्रज व्रज ॥” इति ब्रह्मवैवर्त्ते श्रीकृष्णजन्मखण्डे ९० अध्यायः ॥ दश काष्ठाः किला नाम तत्संख्या स्याच्च घाटिका ॥ घटिके द्वे मुहूर्त्तः स्यात्तैस्त्रिंशत्या दिवानिशम् । चतुर्व्विंशतिवेलाभिरहोरात्रं प्रचक्षते ॥ सूर्य्योदयादिविज्ञेयो मुहूर्तानां क्रमः सदा । पश्चिमादर्द्धरात्रादिहोराणां विद्यते क्रमः ॥” इति वह्निपुराणे गणभेदनामाध्यायः ॥ * ॥ अपरं नृसिंहपुराणे २ अध्याये कौर्म्मे ६ अध्याये च द्रष्टव्यम् ॥

    • Srinivasa 2:54 am on March 14, 2018 Permalink | Reply

      There’s also this usage ‘निरस्तनारीसमयादुराधयः’ (किरातार्जुनीये १।२८) in which the phrase ‘ निरस्तनारीसमयाः’ is glossed by Mallinatha as ‘त्याजितशालीनतारूपस्त्रीसमाचाराः’ meaning ‘whose womanly conduct in the form of modesty was caused to be set aside’ – loosely paraphrasing Kale. Then Mallinatha cites Amara ‘समयाः शपथाचारकालसिद्धान्तसंविदः’ (See Dr Bhat’s comment above). ‘शपथाचारकालसिद्धान्तसंविदः’ should mean ‘oath, conduct, time, authoritative opinion and agreement’ respectively. In this quote, the word ‘समय’ is used in the sense of ‘आचार’ or conduct.

      • Himanshu Pota 4:11 am on March 14, 2018 Permalink | Reply

        न जाने भवतः संस्कृतज्ञानस्य अथवा आङ्ग्लभाषालेखनस्य स्तुतिं कर्तव्यम् इति। धन्यवादः।

c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel