यणः प्रतिषेधो वाच्याः॥ (Not applied with y v r l)

भैमीव्याख्ययोपेतायां लघुसिद्धान्तकौमुद्याम् अच्-सन्धि-प्रकरणे अयं वार्तिकः अस्ति – यणः प्रतिषेधो वाच्याः।

अनेन वार्तिकेण संयोगान्तस्य लोपः (८.२.२३) इति सूत्रेण यः लोपः भवति सः लोपः यदि यणः अस्ति तर्हि न भवति। यण् इति य् व् र् ल्।

सुद्ध्युपास्यः मद्ध्वरिः धात्त्रंशः इत्यादयः।

२०१५-०५-३१ रविवासरः (2015-05-31 Sunday)

अलोऽन्त्यस्य (The last letter)

अलोऽन्त्यस्य॥१.१.५१॥
अनुवृत्तिः – षष्ठी स्थाने।
उदाहरणम् – संयोगान्तस्य लोपः॥८.२.२३॥

बलवत् सुँ (स्वौजसमौट्छष्टाभ्यांभिस्ङेभ्याम्भ्यस्ङसिभ्यांभ्यस्ङसोसाम्ङ्योस्सुप् (४.१.२))
बलवत् स् (उपदेशेऽजनुनासिक इत् (१.३.२), तस्य लोपः (१.३.९))
बलवात् स् (अत्वसन्तस्य चाधातोः (६.१.१४))
बलवात् नुम् स् (उगिदचां सर्वनामस्थानेऽधातोः (७.१.७०))
बलवा न् त् स् (हलन्त्यम् (१.३.३), तस्य लोपः (१.३.९), मिदचोऽन्त्यात् परः (१.१.४७))
बलवा न् त् (हल्ङ्याब्भ्यो दीर्घात् सुतिस्यपृक्तं हल् (६.१.६८))
बलवान् (संयोगान्तस्य लोपः (८.२.२३)) – अन्त्यस्य तकारस्य एव लोपः भवति न तु पूर्णस्य `न् त्’ इति संयोगान्तस्य।

२०१५-०५-३० शनिवासरः (2015-05-30 Saturday)

युञ्जीत (Be united)

योगी युञ्जीत सततमात्मानं रहसि स्तिथः।
एकाकी यतचित्तात्मा निराशीरपरिग्रहः॥गीता ६.१०॥

युञ्जीत लिङ्लकारः, आत्मनेपदी, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्।
युजिँर् योगे [१४५३] रुधादिगणीयः उभयपदी अनिट्
युज् [इर इत्संज्ञा वाच्या]
युज् लिँङ् (विधिनिमन्त्रणाऽमन्त्रणाधीष्टसंप्रश्नप्रार्थनेषु लिङ् (३.३.१६१))
युज् ल् (उपदेशेऽजनुनासिक इत् (१.३.२), हलन्त्यम् (१.३.३), तस्य लोपः (१.३.९))
युज् त (तिप्तस्झिसिप्थस्थमिब्वस्मस्तातांझथासाथांध्वमिड्वहिमहिङ् (३.४.७८))
युज् श्नम् त (रुधादिभ्यः श्नम् (३.१.७८))
यु न ज् त (हलन्त्यम् (१.३.३), लशक्वतद्धिते (१.३.८), तस्य लोपः (१.३.९), मिदचोऽन्त्यात् परः (१.१.४७))
यु न् ज् त (श्नसोरल्लोपः (६.४.१११))
यु न् ज् सीयुट् त (लिङः सीयुट् (३.४.१०२), आद्यन्तौ टकितौ (१.१.४६))
यु न् ज् सीय् त (हलन्त्यम् (१.३.३), तस्य लोपः (१.३.९))
यु न् ज् ईय् त (लिङः सलोपोऽनन्त्यस्य (७.२.७९))
यु न् ज् ई त (लोपो व्योर्वलि (६.१.६६))
युञ्जीत (अनुस्वारस्य ययि परसवर्णः (८.४.५८))
युं ज् ई त (नश्चापदान्तस्य झलि (८.३.२४))
युञ्जीत (अनुस्वारस्य ययि परसवर्णः (८.४.५८))

२०१५-०५-२९ शुक्रवासरः (2015-05-29 Friday)

उपलब्धयः (Achievements)

मोदिप्रशासनस्य उपलब्धयः अत्र द्रष्टुं शक्यते http://www.narendramodi.in/oneyear/then-and-now। मन्ये गतवर्षे मूलाधारक्षेत्रे श्रेयसकरी प्रगतिः अभवत्। मूलाधारेण एव आर्थिकक्षेत्रे अन्यानि कार्याणि भविष्यन्ति।

२०१५-०५-२८ गुरुवासरः (2015-05-28 Thursday)

संवत्सरः (One Year)

एकः संवत्सरः पूर्वं नरेन्द्रमोदिनः प्रशासनं सत्ताम् आगच्छत्। अहं मन्ये तस्य प्रशासनस्य कार्यं सम्यक् दिशि एव गच्छति। गत संवत्सरे पारदर्शिता भ्रष्टाचार्यस्य अपचितिः च अभवत्। प्रशासनस्य उपलब्धयः देशं गर्वयति। मोदिप्रशासनम् अहं नैकाः शुभकामनाः प्रेषयामि।

२०१५-०५-२७ बुधवासरः (2015-05-27 Wednesday)

शुचितायाः अभ्यासः (Shuchita’s Assignment)

ह्यः शुचितया मां तस्याः अर्थशास्त्रपाठ्यक्रमस्य एकस्मिन् विषये अभ्यासाय दत्तः एकः प्रश्नः पृष्टः। सा अहं च कः प्रश्नः अस्ति इति एव न अबोधाव। अनेकानि अनुमानानि कृतानि च। अद्य प्रातः अन्ते उत्तरम् अचिन्तयाव। तस्य प्रश्नस्य उत्तरे एकं चित्रम् मया रचितम् तत् चित्रं पश्यतु।

phaseportrait

२०१५-०५-२६ मङ्गलवासरः (2015-05-26 Tuesday)

न क्षममिदम् (This is not possible)

मालविकाग्निमित्रे अग्निमित्रं वदति न क्षममिदम् इति। क्षमम् इति अतीवः उपयोगी शब्दः अस्ति। I am able to speak Sanskrit. इति वाक्यस्य अनुवादः – अहं संस्कृतं भाषितुं क्षमः – इति। अहम् इदं कार्यं कर्तुं शक्नोमि। अहं अस्मै कार्याय क्षमः।

२०१५-०५-२५ सोमवासरः (2015-05-25 Monday)

तुमुन्-प्रत्ययप्रयोगः (The use of tumun suffix)

ब्रह्मचारी यष्टुम् यज्ञशालां गच्छति। व्याधः मृगान् मृगयितुं वने वने चरति। अहं श्रीमोदिवर्यस्य भाषणं श्रोतुं गच्छामि। मम पिता कुम्भस्नातुं प्रयागम् अगच्छत्। माली पुष्पाणि आदातुम् आगच्छति।

२०१५-०५-२४ रविवासरः (2015-05-24 Sunday)

आचार्यः नास्ति (Acharya Absent)

अद्य आचार्यः स्वकन्यायाः दीक्षान्तसमारोहे अगच्छत् तस्मात् मम मालविकाग्निमित्रम् इति नाटकस्य पाठः न भविष्यति। कदाचित् अहं किञ्चित् अनुशीलनं करिष्यामि।

२०१५-०५-२३ शनिवासरः (2015-05-23 Saturday)

वराकः (बेचारा, poor, pitiable)

वराक. Poor, pitiable, miserable, wretched, unhappy, unfortunate

वराकः कृषकः कठोरं श्रमं विधाय वर्षपर्यन्तं स्वजीवनयापनं कर्त्तुं प्रभवति इति प्रधानमन्त्री नरेन्द्रमोदी अवदत्। अथवा
’बेचारा किसान सालभर कडी मेहनत करके अपना गुजारा कर पाता है’ इति भाषायाम् ।

२०१५-०५-२२ शुक्रवासरः (2015-05-22 Friday)