Recent Updates Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Himanshu Pota 9:49 pm on April 17, 2014 Permalink | Reply  

    बेरीवर्यस्य त्यागपत्रम् (Barry O'Farrell Resigns) 

    न्यू-साउथ-वेल्स-राज्यस्य मुख्यमंत्री बेरीवर्यः ह्यः त्यागपत्रम् अददात्। किञ्चित् कालपूर्वं सः एकां मदिरा-कूपीम् उपहाररूपेण स्वीकृतवान् किन्तु तस्य सूचना सः लेखपत्रिकायां न अपूरयत्। सः कथयति मया सः उपहारः विस्मृतः इति। अस्मै स्वल्पस्खलनाय तेन पदत्यागः कृतः।  http://en.wikipedia.org/wiki/Barry_O’Farrell

    २०१४-०४-१७ गुरुवासरः (2014-04-17 Thursday)

     
  • Himanshu Pota 9:56 pm on April 16, 2014 Permalink | Reply  

    एकदेशविकृतमनन्यवत् (A thing is called or taken as that very thing although it is lacking in a part.) 

    एकदेशविकृतमनन्यवत् इति परिभाषा अस्ति। अस्य परिभाषया धनीन् इति आत्मान् इति प्रातिपदिकम् इति संज्ञां प्राप्येते तस्मात् न लोपः प्रातिपदिकान्तस्य॥८।२।७॥ सूत्रेण धनीन् धनी भवति आत्मान् आत्मा भवति।
    अस्य परिभाषायाः वर्णनं भैमीव्याख्यायां प्रथमेभागे २१४तमे पृष्ठे अस्ति।
    अवधेयम् अनन्यः इति not another.

    २०१४-०४-१६ बुधवासरः (2014-04-16 Wednesday)

     
    • Srinivasa 7:39 am on April 17, 2014 Permalink | Reply

      A tailless dog is still a dog छिन्नपुच्छो’पि कुक्कुर एव

    • hnbhat 11:20 pm on April 17, 2014 Permalink | Reply

      लघुसिद्धान्तकौमुद्याम्, अस्य निर्देशस्य, जराशब्दस्य विहितः जरसादेशः, निर्जर-शब्दे अजादौ प्रत्यये जरसादेशे कर्तव्ये, “अनेकाल्शित्सर्वस्य” इति इत्यस्य अत्र प्रव्रुत्तेः, “पदाङ्गाधिकारे तस्य च तदन्तस्य च” इति परिभाषया सर्वस्यापि निर्जरशब्दस्य प्राप्तौ, “निर्दिश्यमानस्यादेशा भवन्ति” इति परिभाषया जराशब्दस्य केवलं विधीयते, सर्वादेशतया। जराशब्दस्य विहितः जरसादेशः कथं निर्जरशब्दे भवतीत्याशङ्कायाम्, उच्यते — “एकदेशविकृतमनन्यवत्” इति न्यायः। जराशब्दस्य निर्गता जरा यस्माद् इति निर्जर समासे, “गोस्त्रियोरुपसर्जनस्य” इति ह्रस्वादेशे, निर्जरशबे, ह्रस्वादेशेऽपि, जराशब्द एव इति बोधनायेयं परिभाषा उपन्यस्ता।

      अस्योदाहरणं च, स्ष्टीकरणाय उद्धियते सिद्धान्तकौमुद्याम्, “छिन्नेऽपि पुच्छे, श्वा श्वैव; न तु गर्दभः” इति स्वारसिकमुदाहरणम्।

      अस्योपयोगः, प्रातिपदिकसंज्ञायामुपयुज्यते इति न श्रुतम्, प्रातिपदिकसंज्ञा अर्थवत्स्वरूपस्यैव विधीयते, नापि राजन्शब्दस्य दीर्घकरणे। तत्र प्रातिपदिकस्य पदस्यान्ते यो नकारः, तस्य लोपः इत्येव वर्तते। राजान् इत्यपि प्रातिपदिकमेव, प्रातिपदिकत्वं न हीयते, नापि निर्दिश्यमानस्यादेशा भवन्तीत्यस्य प्राप्तिः। केवलं नकारस्यैव लोपविधानात्।

      “प्रातिपदिकस्य पदस्य यो ऽन्त्यो नकारः तस्य लोपो भवति। राजा।
      राजभ्याम्।” सुलोपेऽपि प्रातिपदिकत्वं पदत्वं च वर्तते एव। राजन्शब्दस्य नकारस्य लोपः इति नोक्तम्।

      भैमीव्याख्याने दृष्टं वास्य न्यायस्यानयोः शब्दयोः?

  • Himanshu Pota 7:27 pm on April 15, 2014 Permalink | Reply  

    द्रष्टव्यम् (Should see) 

    http://www.livemint.com/Opinion/RnwC4bPWtOWxxOa780X2eP/Is-India-about-to-turn-fascist.html

    http://www.sunday-guardian.com/analysis/india-must-know-the-real-modi

    http://www.rediff.com/news/column/ls-election-sheela-says-modis-marriage-is-a-shakesperean-tragedy/20140411.htm

    २०१४-०४-१५ मङ्गलवासरः (2014-04-15 Tuesday)

     
  • Himanshu Pota 7:41 am on April 14, 2014 Permalink | Reply  

    आयुधानि बहिरागच्छन्ति (The Knives are Out) 

    कांग्रेसदलं किम् अस्ति अस्य ज्ञानं स्वल्पान् जनान् अस्ति। यदा एकः लेखकः मोदीवर्यस्य प्रशंसां करोति तदा ते तस्य लेखकस्य भोजनम् अपि अपहरन्ति। http://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/promodi-stand-stops-dcruz-book-release/article5909141.ece
    मम मते कांग्रेसदलं लुण्ठकानां एकः समूहः अस्ति। ते लुण्ठनस्य अनेकाः मार्गाः जानन्ति। पाप्मानं प्रजहि एनं सर्वदेशनाशनम्।

    २०१४-०४-१४ सोमवासरः (2014-04-14 Monday)

     
    • Srinivasa 10:40 am on April 14, 2014 Permalink | Reply

      > मम मते कांग्रेसदलं लुण्ठकानां एकः समूहः अस्ति।
      सत्यमेव ।

    • Srinivasa 11:36 am on April 14, 2014 Permalink | Reply

      > पाप्मानं प्रजहि एनं सर्वदेशनाशनम्।

      साधु उक्तम् ।

  • Himanshu Pota 10:02 am on April 13, 2014 Permalink | Reply  

    दिव्यांशुः लह्रमनेन सह (Divyanshu with Baz Luhrmanns) 

    ह्यः सिडनीनगरे Strictly Ballroom The Musical इति सङ्गीत-नाटकस्य आदी प्रदर्शनम् आसीत्। तस्य नाटकस्य निर्माता निर्देशकः च अस्ति बज़-लह्रमनवर्यः। सः औस्ट्रेलियादेशीयः प्रख्यातः चलचित्रनिर्देशकः अस्ति http://en.wikipedia.org/wiki/Baz_Luhrmann।
    लह्रमनस्य भाचित्रं दिव्यांशुना सह
    DivyanshuBazLurhmannBazLurhmannKylie12April2014-2

    लह्रमनस्य भाचित्रं तस्मिनेव आदी प्रदर्शने काईली-मिनोग-महाभागया सह

    BazLurhmannKylie12April2014

    http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-2603126/Fashionably-late-Kylie-Minogue-dashes-The-Voice-Baz-Luhrmanns-red-carpet-premiere-misses-opening-curtain.html

    नाटकस्य समीक्षा

    http://www.limelightmagazine.com.au/Article/382658,musical-review-strictly-ballroom-baz-luhrmann-global-creatures.aspx

    २०१४-०४-१३ रविवासरः (2014-04-13 Sunday)

     
  • Himanshu Pota 5:37 pm on April 12, 2014 Permalink | Reply  

    जालपत्रे (Two websites) 

    कृपया पश्यतु

    http://www.indiafacts.co.in/

    http://www.manushi.in/

    २०१४-०४-१२ शनिवासरः (2014-04-12 Saturday)

     
  • Himanshu Pota 10:12 pm on April 11, 2014 Permalink | Reply  

    प्रनष्टः समयः (Wasted time) 

    अहं भारतदेशे प्रवर्तमानस्य निर्वाचनस्य विवरणं वार्तां च पठने मम बहुमुल्यं समयं नष्टं करोमि। यथा अन्यान् जनान् मदिरापानस्य धूम्रपानस्य वा व्यसनम् अस्ति तथा मां निर्वाचनस्य वार्ता-पठनस्य व्यसनम् अस्ति।

    २०१४-०४-११ शुक्रवासरः (2014-04-11 Friday)

     
    • Periannan Chandrasekaran 2:39 am on April 12, 2014 Permalink | Reply

      Dear Himanshu,
      You are doing a good and very useful job of expressing current events and sentiments with Sanskrit. Kudos to you.
      A typo: बहुमुल्यं has a typo with the short मु instead of bahumUlyam. The word vyasanam is usually expressed with a locative of the object of devotion/addiction. Of course there might always be multiple case options possible.
      Regards
      Periannan Chandraskaran

      • Himanshu Pota 5:42 pm on April 12, 2014 Permalink | Reply

        अपि भवान् कथयति – मदिरापाने धूम्रपाने वा व्यसनम् अस्ति इति निर्वाचनस्य वार्ता-पठने व्यसनम् अस्ति इति ।
        Monier-Williams इति शब्दकोषे अस्ति बहुमुल्यम् इति।

        भवतः प्रोत्साह्नार्थाय धन्यवादं पाठयामि।

    • Periannan Chandrasekaran 10:29 am on April 13, 2014 Permalink | Reply

      मोन्यर्-विल्लियम्स् शब्दकोशे बहुमुल्यमिति शब्दम् अधिगन्तुम् न् शक्नोमि । अपरंच मां निर्वाचनस्य वार्ता-पठनस्य व्यसनम् अस्ति इति वाक्ये मामिति शब्दस्तु अयुक्त​: । ममेति एव स्यात् । मम निर्वाचनस्य वार्तापठने व्यसनमस्तीति वचनीयम् ।

      • Himanshu Pota 10:45 pm on April 16, 2014 Permalink | Reply

        बहुमुल्य इति शब्दः कोषे अस्ति। धन्यवादः ।

        • hnbhat 12:06 am on April 18, 2014 Permalink

          Monier Williams शब्दकोशे अन्वेषणे इदमुत्तरं लब्धम् — not found: बहुमुल्य तथा not found: बहुमुल्यं इति। भवता एवमुच्यते, बहुमुल्य इति शब्दः कोषे अस्तीति। किं तु कोषे अन्वेषणे “not found: बहुमुल्यः” इत्येवोत्तरं लब्धम्। भवताप्यन्विष्यतामत्र —

          बहुमूल्य

          (H3) बह/उ–मूल्य [p= 725,3] [L=143793] mfn. high-priced , precious ( -ता f. ) Pan5cat.
          (H3B) बह/उ–मूल्य [p= 725,3] [L=143794] n. a large sum of money Ra1jat.

          इति तु वर्तते एव।

          http://www.sanskrit-lexicon.uni-koeln.de/monier/webtc5/index.php

          मूल्यशब्दस्तु मूलशब्दात् निष्पन्न इति कोशान्तरेषु —

          [L=27793] [p= 3-763] mūlyaṁ, klī, (mūlena ānāmyate abhibhūyate mūlena-
          samaṁ vā iti . mūla “nauvayodharmmetyādinā .”
          4 . 4 . 91 . iti yat .) paṭādīnāmutpatti-
          kāraṇam . mūlaṁ mūlena krayavikrayārthamidaṁ ḍhaghe
          kāditi yaḥ . iti bharataḥ .. dara iti dāma
          iti ca bhāṣā . tatparyyāyaḥ . vasnaḥ 2 ava-
          krayaḥ 3 . ityamaraḥ . 2 . 10 . 39 .. (yathā,
          manau . 8 . 322 .
          “pañcāśatastvabhyadhike hastacchedanamiṣyate .
          śeṣe tvekādaśaguṇaṁ mūlyāddaṇḍaṁ prakalpayet ..”)
          mūlyate arpyate idam . māhinā iti bhāḍā
          iti ca bhāṣā . tatparyyāyaḥ . karmmaṇyā 2
          vidhā 3 bhṛtyā 4 bhṛtiḥ 5 bharmma 6 vetanam 7
          bharaṇyam 8 bharaṇam 9 nirvveśaḥ 10 paṇaḥ 11 .
          iti ca amaraḥ . 2 . 10 . 38 .. (yathā,
          mitākṣarāyām .
          “mūlyena yaḥ karmma karoti sa bhṛtakaḥ .”)
          [L=27794] mūlyaṁ, tri, (mūlaṁ ropaṇamarhatīti . mūla yat .)
          pratiṣṭhāyomyaḥ . ropaṇayogyaḥ . iti mūladhātvartha-
          darśanāt .. (mūlata utpāṭyate iti . “mūla-
          masyāvarhi .” 4 . 4 . 88 . iti yat . mūlata-
          utpāṭanayogye mudgādau ..)

        • Himanshu Pota 9:34 am on April 18, 2014 Permalink

          Monier Williams output for बहुमुल्य
          Prefix Search results for बहुमुल्य
          [#149980] बहुमुल्य / बहु॑–मुल्य mfn. high-priced , precious(643793 -ता f. ) Pan5cat. [Img:725,3]
          [#149981] बहुमुल्य / बहु॑–मुल्य n. a large sum of money Ra1jat. [Img:725,3]
          [#277567] बहुमुल्यता / बहु॑–मुल्य—-ता f. 143793 [Img:0,0]

        • hnbhat 9:11 pm on April 18, 2014 Permalink

          धन्यवादाः। बहुमुल्यता-शब्द एवास्ति कोशे, बहुमूल्यशब्दश्च वर्तते। Scanned Image contains in the page only बहुमूल्य – and बहुमूल्यता only.

          बहुमुल्यता

          (H4) बहु–मुल्य—-ता [p= 725,3] [L=143794.1]

          So it is clearly typo-error in the dictionary in the search page. How the word मूल्य is derived from मूल is given clearly with different shades of meaning in शब्दकल्पतरु. I don’t understand why to stick to the incorrect form due to typo error in the search engine, when all other dictionaries in Sanskrit and English give the correct form. I could get मूल्य at all in the main entries in the same Monier Williams search page. except in the above line which is a typo error if you had checked the page related from the search result itself and you could not fine both the words.

  • Himanshu Pota 9:58 pm on April 10, 2014 Permalink | Reply  

    शब्दकल्पद्रुमः (An Endless Tree of Words) 

    http://www.sanskrit-lexicon.uni-koeln.de/scans/SKDScan/2013/web/index.php

    २०१४-०४-१० गुरुवासरः (2014-04-10 Thursday)

     
    • hnbhat 10:49 pm on April 11, 2014 Permalink | Reply

      Just a doubt. Is it the Tree Endless or the words are endless?

    • hnbhat 11:38 pm on April 11, 2014 Permalink | Reply

      (H3) क/अल्प–तरु [p= 262,3] [L=46097] m. one of the five trees (cf. पञ्च-वृक्ष) of स्वर्ग or इन्द्र’s paradise fabled to fulfil all desires (cf. संकल्प-विषय) , the wishing tree , tree of plenty Hit. Pan5cat. Ragh. i , 75 , xvii , 26

      The above is the explanation of कल्पद्रुम given in Monier Williams Dictionary. This is Apte’s Dictionary explanation with synonyms for कल्पतरु: with its usage in different meanings:

      . -तरुः, -द्रुमः, -पादपः, -वृक्षः 1 one of the trees of heaven or Indra’s praradise, fabled to fulfill all desires; आसीत्कल्पतरुच्छायामाश्रिता सुरभिः पथि R.1.75; 17.26; Ku.2.39;6.41. -2 a tree supposed to grant all desires; ‘wish-yielding tree’; नाबुद्ध कल्पद्रुमतां विहाय जातं तमात्मन्यसिपत्रवृक्षम् R.14.48; मृषा न चक्रे$- ल्पितकल्पपादपः N.1.15. -3 any productive or boun- tiful source; निगमकल्पतरोर्गलितं फलम् Bhāg.1.1.3. -4 (fig.) a very generous person; सकलार्थिसार्थकल्पद्रुमः

      Here is the derivation of the word कल्पवृक्ष —

      कल्पवृक्ष

      [L=6909] [p= 2-066] कल्पवृक्षः, पुं, कल्पस्य सङ्कल्पस्य दाता वृक्षः । कल्प-
      स्थायी वृक्ष इति वा । इति सारसुन्दरी । देवतरुः ।
      इत्यमरः । १ । १ । ५३ ॥ (यथा, दानसागरे ।
      “नमस्ते कल्पवृक्षाय चिन्तितान्नप्रदाय च ।
      विश्वम्भराय देवाय नमस्ते विश्वमूर्त्तये” ॥)

  • Himanshu Pota 9:52 pm on April 9, 2014 Permalink | Reply  

    पठ् – लुङ् (To Read – Simple Past) 

    अपाठीत् अपाठिष्टाम् अपाठिषुः
    अपाठीः अपाठिष्टम् अपाठिष्ट
    अपाठिषम् अपाठिष्व अपाठिष्म
    सा एकं पुस्तकम् अद्य अपाठीत्।
    त्वं अपि किमपि अद्य अपाठीः।
    अहं अनेकानि पत्राणि अद्य अपाठिषम्।

    २०१४-०४-०९ बुधवासरः (2014-04-09 Wednesday)

     
    • hnbhat 10:52 pm on April 11, 2014 Permalink | Reply

      इमान्यपि रूपाणि भवितुमर्हन्ति —

      अपठीत् अपठिष्टाम् अपठिषुः
      अपठीः अपठिष्टम् अपठिष्ट
      अपठिषम् अपठिष्व अपठिष्म।

  • Himanshu Pota 2:51 pm on April 8, 2014 Permalink | Reply  

    केवलम् (Only) 

    केवलम् इति शब्दः अव्ययः अस्ति। अद्य मया केवलम् एकं पत्रं प्राप्तम्। अद्य केवलम् एका रोटिका खादिष्यामि। तत्र केवलम् एकः बालकः आसीत्।

    २०१४-०४-०८ मङ्गलवासरः (2014-04-08 Tuesday)

     
    • hnbhat 3:30 pm on April 8, 2014 Permalink | Reply

      केवल

      [L=8832] [p= 2-195] केवलं, क्ली, (केवृ ङ सेवने वृषादित्वात् कलच् ।
      यद्वा, के शिरसि मूर्द्ध्वावच्छेदे वलयति । वल्
      अच् । अलुक् समासः ।) निर्णीतम् । इत्यमरमेदि-
      नीकरौ ॥ ज्ञानभेदः । इति विश्वो हेमचन्द्रश्च ॥
      (साङ्ख्यकारिकायां यथा, — “अविपर्य्ययात् वि-
      शुद्धं केवलमुत्पद्यते ज्ञानम्” ॥)
      शुद्धम् । (यथा, रघौ २ । ६३ ।
      “न केवलानां पयसां प्रसूति-
      मवेहि मां कामदुघां प्रसन्नाम्” ॥)
      कृत्स्नम् । (यथा, रघुवंशे १० । २९ ।
      “केवलं स्मरणेनैव पुनासि पुरुषं यतः ।
      अनेन वृत्तयः शेषा निवेदितफलास्त्वयि” ॥)
      असहायः । इति संक्षिप्तसारे उणादिवृत्तिः ॥
      (अद्वितीयः । यथा, कुमारे ५ । ८३ ।
      “न केवलं यो महतोऽपभाषते
      शृणोति तस्मादपि यः स पापभाक्” ॥)
      [L=8833] केवलः, पुं, कुहनः । इति मेदिनी । (कुम्भकविशेषः ।
      यथा, हटयोगदीपिकायाम् । २ । ७१ ।
      “प्राणायामस्त्रिधा प्रोक्तो रेचपूरककुम्भकैः ।
      सहितः केवलश्चेति कुम्भको द्विविधो मतः” ॥)
      [L=8834] केवलः, त्रि, एकः । (यथा, रघुवंशे । ११ । १९ ।
      “वाणभिन्नहृदया निपेतुषी
      सा स्वकाननभुवं न केवलाम् ।
      विष्टपत्रयपराजयस्थिरां
      रावणश्रियमपि व्यकम्पयत्” ॥)
      कृत्स्नः । इत्यमरमेदिनीकरौ । (यथा, रघुः । १० । २९ ।
      “केवलं स्मरणेनैव पुनासि पुरुषं यतः ।
      अनेन वृत्तयः शेषा निवेदितफलास्त्वयि” ॥)

c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 342 other followers