सरस्वति नौमि नित्यम् (Oh Sarasvati I always sing your praises)

अस्माकं संस्कृतवर्गे धातूनामर्थानामनुशीलनं कुर्मः। तस्मादत्र सन्ति त्रयो धातवो येषामर्थो मया प्रायो विस्मृतः।

नौमि जनकसुतावरम्। I sing the glories of the husband of the daughter of Janaka.
विद्याप्रदायिनि सरस्वति नौमि नित्यम्॥श्रीसरस्वतीस्तोत्रम् २.८॥
कमलोदरकोमलपादतलं तव नौमि सरस्वति पादयुगलम्॥श्रीसरस्वतीस्तोत्रम् ३.८॥

यथा नदीनां बहवोऽम्बुवेगाः समुद्रमेवाभीमुखाः द्रवन्ति॥गीता ११.२८॥

अघं धुन्वन्ति कार्त्स्न्येन नीहारमिव भास्करः। They shake off (destroy) sin completely like the cold is destroyed by the sun.
भक्ता न लिप्ताः पापेषु पुण्येषु सर्वकर्मिणः।
अहं धुनोमि तेषां च कर्मभोगान्सुनिश्चितम्॥कृष्णजन्मखण्डः ६.५१॥
My devotees do not get attached to sin and all their actions are for good. I surely shake off (even) the fruits of their (good) actions.

२०१९-१०-३१ गुरुवासरः (2019-10-31 Thursday)

आसिनोमि (I tie)

अहम् एकं ग्रन्थिम् आसिनोमि। अहम् एकं पोटलम् आसिनोमि। सः पोटलं बध्नाति। तौ पोटलं बध्नीतः।
षिञ् बन्धने इति स्वादिगणीयः सकर्मकः अनिट् उभयपदी धातुः अस्ति।

२०१६-०६-२३ गुरुवासरः (2016-06-23 Thursday)

अधुनैव कर्तव्यम् (Install this right NOW)

This is a message from Vishvas on a Sanskrit group. Install this right away and also install stardict if you haven’t already done so. It takes less than five minutes and it will be the best Sanskrit learning asset you ever had. All the best.

Vishvasji’s message:

नमो नमः।

श्रीमता गिरीशमहाभागेन तत्सहोद्योगिभिश् च
http://sanskrit.jnu.ac.in/tinanta/tinanta.jsp?t=45 इत्यत्र प्रकाशितानि
(~४४० धातूनां) तिङन्तरूपाणि अधुना stardict सञ्चिका रूपेणोपलभ्यन्ते।

Example outputs:
Looking up “जग्मुः” yields (have to search using unicode Devanagari script):
From jnu-tiNanta
जग्मुः
गम्लृ (गतौ, भ्वादिगण, परस्मै, लिट्)
जगाम जग्मतुः जग्मुः
जगमिथ जग्मथुः जग्म
जगाम जग्मिव जग्मिम

Looking up गम्लृ yields (nearly) all lakAra-s.

Android phone screenshots: http://goo.gl/BKsgAo http://goo.gl/YqkoBh

The dictionary (and the associated spreadsheet) are available here:​
https://github.com/sanskrit-coders/stardict-sanskrit/tree/master/sa-head/jnu-tiNanta
and
https://github.com/sanskrit-coders/stardict-sanskrit/raw/master/sa-head/tars/jnu-tiNanta.tar.gz
.

Installation using the improved
https://play.google.com/store/apps/details?id=sanskritcode.sanskritdictionaryupdater
app
is simple if you have an android (version 5+) phone .



Vishvas /विश्वासः

चिन्वन्ति शक्नुवन्ति (They Chose, They are able to)

चिञ् शक् च धातू स्वादिगणे स्तः। किन्तु प्रथमपुरुषे बहुवचने तयोः प्रत्ययविधिं भिन्नं भवति।
ते चिन्वन्ति किन्तु ते शक्नुवन्ति। चि + श्नु + झि = चिनु + अन्ति = चिन्वन्ति = भवति किन्तु अचि श्नुधातुभ्रुवां य्वोरियङुवङौ॥६।४।७७॥ सुत्रे शक्+ श्नु + झि = शन्क्नुवन्ति इति भवति।

२०१४-०९-२१ रविवासरः (2014-09-21 Sunday)

गणसमूहौ (Two Groups)

धातुपाठे धातवः दशगणेषु विभक्ताः सन्ति। दशगणाः पुनः द्वौ गणसमूहयोः विभक्ताः सन्ति। एकः समूहः अस्ति – भ्वादिगणः (शप्) दिवादिगणः (श्यन्) तुदादिगणः (शः) चुरादिगणः (शप्)। अन्यः समूहः अस्ति – अदादिगणः (शप् लोपः) जुहोत्यादिगणः (शप् लुक्) स्वादिगणः (श्नुः) रुधादिगणः (श्नम्) तनादिगणः (उः) क्र्यादिगणः (श्ना)। कोष्ठके विकरणाः सन्ति। लुक् लोपः इति अर्थम् अस्ति विकरणः नास्ति इति (अदर्शनं लोपः)।
अनुबन्धविहाय प्रथमसमूहे सर्वे विकरणाः अत् अन्ताः सन्ति किन्तु द्वितीयसमूहे ते अनत् अन्ताः सन्ति। इति मया अस्मात् जालपत्रात् https://sites.google.com/site/samskritavyakaranam/home ज्ञातम्।

२०१४-०८-१४ गुरुवासरः (2014-08-14 Thursday)

कर्त्तरि शप् ३।१।६८ (shap vikarana)

कर्त्तरि शप् ३।१।६८
दिवादिभ्यः श्यन् ३।१।६९
स्वादिभ्यः श्नुः ३।१।७३
तुदादिभ्यः शः ३।१।७७
रुधादिभ्यः श्नम् ३।१।७८
तनादिकृञ्भ्यः उ ३।१।७९
क्रयादिभ्यः श्ना ३।१।८१
अदिप्रभृतिभ्यः शपः २।४।७२ (लुक्)
जुहोत्यादिभ्यः श्लुः २।४।७५

२०१४-०७-१७ गुरुवासरः (2014-07-17 Thursday)

चि धातुः (ci – to collect)

चि इति धातुः स्वदिगणीयः परस्मैपदी धातुः अस्ति।
चिनोति चिनुतः चिन्वन्ति
चिनोषि चिनुथः चिनुथ
चिनोमि चिनुवः-चिन्वः चिनुमः-चिन्मः
अचिनोत् अचिनुताम् अचिन्वन्
अचिनोः अचिनुतम् अचिनुत
अचिनवम् अचिनुव-अचिन्व अचिनुम-अचिन्म
चिनोतु चिनुताम् चिन्वन्तु
चिनु चिनुतम् चिनुत
चिन्वानि चिन्वाव चिन्वाम

२०१४-०७-०५ शनिवासरः (2014-07-05 Saturday)