माण्डुक्योपनिषद् (Mandukya Upanishad)

गतशुक्रवासरे एकेन मित्रेण सह अहं जागरितस्थानः स्वप्नस्थानः सुषुप्तस्थानः इत्येषां चर्चां करोमि स्म। इदानीमहं वेदान्तविषय एकं पुस्तकं पठामि। यत् मया पठितं तस्याधारेण सुषुप्तस्थानेन सह चेतनायाः सम्मेलनमकरवम्।
अद्य सर्वप्रियानन्दस्य व्याख्यानस्य श्रवणमारब्धो यत्र स माण्डुक्योपनिषदश्चर्चां करोति। तच्छ्रुत्वा मया माण्डुक्योपनिषद् दृष्टा। तत्र पञ्चमो मन्त्रोऽस्ति-
यत्र सुप्तो न कञ्चन कामं कामयते न कञ्चन स्वप्नं पश्यति तत् सुषुप्तम्।
सुषुप्तस्थान एकीभूतः प्रज्ञानघन एवानन्दमयो ह्यानन्दभुक् चेतोमुखः प्राज्ञस्तृतीयः पादः॥माण्डुक्योपनिषद् ५॥
यदहं चेतनेत्यकथयं तदत्र चेतोमुखः प्राज्ञ इत्यस्ति।

२०२०-०१-२१ मङ्गलवासरः (2020-01-21 Tuesday)

मेल्बोर्ननगरे हिन्दूपरिषद् (Hindu Conference in Melbourne)

गतशनिवासरे रविवासरे च (२०२०-०१-१८, २०२०-०१-१९) अहं मिलिन्दवर्येण सह मेल्बोर्ननगरमगच्छम्। तत्र ओस्ट्रेलियाहिन्दूसमितिः एकायाः परिषद आयोजनमकरोत्। परिषद् हिन्दूधर्मस्य केषाञ्चित् विषयणां चर्चायै आयोजिता। अहं गीतायाः षड्दर्शनस्य च विषयोः व्याख्यातम्। मिलिन्दवर्यः हिन्दूधर्मस्य के के आधाराः सन्ति इति विषयेषु तथा हिन्दूधर्मस्य ख्रिस्तीमतस्य तुलनामकरोत्।
परिषदि प्रायः द्वात्रिंशत् भागिनः आसन्। आवां श्रीमकरन्दभागवतवर्यस्य गृहे रात्रौ अतिष्ठाव। तयोरातिथ्यमद्भुतमासीत्। परिषदि भृशमानन्दमन्वभवम्।

२०२०-०१-२० सोमवासरः (2020-01-20 Monday)

निषण्णः (Seated)

गुरोः सदारस्य निपीड्य पादौ समाप्य सांध्यं च विधिं दिलीपः।
दोहावसाने पुनरेव दोग्ध्रीं भेजे भुजोच्छिन्नरिपुर्निषण्णाम्॥रघुवंशम् २.२३

षदॢँ (सद्) विशरणगत्यवसादनेषु भ्वादिः परस्मैपदी अकर्मकः अनिट्

नि सद् क्त सुँ -> नि सद् त स् -> रदाभ्यां निष्ठातो नः पूर्वस्य च दः (८.२.४२) इत्यनेन दकारस्य तकारस्य च नकारः भवति (नि सन् न् स्), आदेशप्रत्ययोः (८.३.५९) इत्यनेन प्रथमस्य सकारस्य षकारः भवति (नि ष् न् न् स्), अट्कुपवाङ्नुम्व्यायेऽपि (८.४.२) इत्यनेन प्रक्थमस्य नकारस्य णकारः (नि षण् न स्), ष्टुना ष्टुः (८.४.४१) इत्यनेन द्वितीयस्य नकारस्य ण्कारः (नि षण् ण स्), अन्ते ससजुषो रुँ (८.२.६६) खरवसानयोर्विसर्जनीयः (८.३.१५) इत्याभ्यां द्वितीयस्य सकारस्य विसर्गः तस्मात् निषण्णः।

२०२०-०१-१९ रविवासरः (2020-01-19 Sunday)

अमुष्य (Of That)

किमिदं किमस्य रूपं कथमिदमुदभूदमुष्य को हेतुः।
इति न कदापि विचिन्त्यं चिन्त्यं मायेति धीमता विश्वम्॥
What is this? What is its form? From where is it born? What is its cause? This should never be thought, the wise think that this world is Maya.
इदमुदभूदमुष्य -> इदं उद् अभूत् अमुष्य।
अदस् (पुल्ँलिङ्गः) (That)
असौ अमू अमी
अमुम् अमू अमून्
अमुना अमूभ्याम् अमीभिः
अमुष्मै अमूभ्याम् अमीभ्यः
अमुष्मात् अमूभ्याम् अमीभ्यः
अमुष्य अमुयोः अमीषाम्
अमुष्मिन् अमुयोः अमीषु

२०२०-०१-१८ शनिवासरः (2020-01-18 Saturday)

वर्षति (Raining)

अन्ते ह्यः केन्बरा नगरे जलमवर्षत् महत् गर्जनं किन्तु स्तोकं जलम्।
गर्जन्ति मेघाः आच्छादयन्ति च दिवाकरम्।
हृदयमाह्लादयन्ते स्तोकं हि ददति जलम्।

WhatsApp Image 2020-01-16 at 5.37.08 PM
Drizzling Nichols ACT Australia 5.40pm 16 Jan 2020

२०२०-०१-१७ शुक्रवासरः (2020-01-17 Friday)

उपालम्भः, उपलम्भः (Reproach, Ascertain)

लभिँ शब्दे भ्वादिः आत्मनेपदी सकर्मकः सेट् इदित् हलन्तः भकारान्तः नकारोपधः
एकस्मात् अकारात् कथमर्थस्य परिवर्तनम्। उपलम्भः लाभे ज्ञाने, उपालम्भः निन्दापूर्वकतिरस्कारे।
सोऽहमाश्रमिणामविघ्नक्रियोपलम्भाय धर्मारण्यमिदमायातः। I have come to this holy forest to ascertain that the activities of the ashrama residents are (progressing) without obstruction.
अत्र आत्मनो यौवनमुपालभस्व। मां किमुपालभसे। You should reproach your youth, why do you reproach me?
आलम्भः मरणं वधः (killing , sacrificing)

२०२०-०१-१६ गुरुवासरः (2020-01-16 Thursday)

निदिध्यासनम् (Profound and Repeated Meditation)

निदिध्यासनम् – नि + ध्यै + सन् . ततो भावे ल्युट्
ध्यै चिन्तायाम् भ्वादिः परस्मैपदी सकर्मकः अनिट्
ध्यै सन् (धातोः कर्मणः समानकर्तृकादिच्छायां वा (३.१.७))
ध्यै स (हलन्त्यम् (१.३.३), तस्य लोपः (१.३.९))
ध्या स (आदेच उपदेशेऽशिति (६.१.४५))
ध्या ध्या स (सन्यङोः (६.१.९), एकचो द्वे प्रथमस्य (६.१.१))
धा ध्या स (हलादिः शेषः (७.४.६०))
ध ध्या स (ह्रस्वः (७.४.५९))
धि ध्या स (सन्यतः (७.४.७९))
दि ध्या स (अभ्यासे चर्च (८.४.५४))
नि दि ध्या स ल्युट् सुँ -> निदिध्यासनम् इति युवोरनाकौ (७.१.१) इत्यनेन।

आत्मा वा अरे द्रष्टव्यः श्रोतव्यो मन्तव्यो निदिध्यासितव्यः । – बृहदारण्यकोपनिषत् (२-४-५)
निदिध्यासनं, क्ली, (पुनः पुनरतिशयेन वा निध्यायतीति । नि + ध्यै + सन् । ततो भावे ल्युट् । ) पुनःपुनःस्मरणम् ॥ अद्बितीयवस्तनि तदाकारा- कारिताया बुद्धेः स्वजातीयप्रवाहः । इति वेदान्तसारः
निदिध्यासनं नाम अनादिदुर्वासनया विषयेष्वाकृष्यमाणस्य चित्तस्य विषयेभ्योपकृष्य आत्मविषयकस्थैर्य्यानुकूलो मानसो व्यापारः।

२०२०-०१-१५ बुधवासरः (2020-01-15 Wednesday)