हेम्नः (Of Gold)

तं सन्तः श्रोतुमर्हन्ति सदसद्व्यक्तिहेतवः।
हेम्नः संलक्ष्यते ह्यग्नौ विशुद्धिः श्यामिकापि वा॥रघुवंशकाव्ये १.१०॥

अन्वयः – सदसद् व्यक्तिहेतवः सन्तः तं श्रोतुम् अर्हन्ति हि हेम्नः विशुद्धिः श्यामिका अपि वा अग्नौ संलक्ष्यते।

तं श्रोतुम् अर्हन्ति – deserve to hear that (Raghuvamsha), व्यक्तिः – quality of discrimination, हेतवः – doer. Both put together व्यक्तिहेतवः means the ones who have the quality of discriminating between सदसद् (true and false), सन्तः – gentlemen.
हेम्नः – of the gold, संलक्ष्यते – know, अग्नौ – in fire, विशुद्धिः – qualities, श्यामिका – defects.

भले बुरे की पहचान करने वाले विद्वान् ही इस काव्य को सुनने के अधिकारी हैं क्योंकि सोने का खोटापन अथवा खरापन अग्नि में डालने पर ही जाना जाता है।

पृष्ठ १३, महाकविकालिदासप्रणीत रघुवंश-महाकाव्य (सम्पूर्ण) मल्लिनाथ-कृत सञ्जीवनी-टिका, आचार्य धारादत्त मिश्र-कृत संस्कृत-व्याख्या एवं हिन्दी अनुवाद, तथा श्री जनार्दन पाण्डेय-कृत उपोद्घात सहित – मोतीलाल बनारसीदास २०१४।

२०१७-०१-११ बुधवासरः (2017-01-11 Wednesday)

Advertisements