निरामयम् (Well being)

वाल्मिकीरामायणे ब्रह्मादेवस्य वाल्मिकीवर्येण सह मिलनस्य वर्णनमस्ति। तस्मिन् वर्णने अस्ति पृष्ट्वा तं निरामयम् इति। कतिवारं अहं विचारं करोमि नूतनाः अभिवादनाः कथं संस्कृतभाषायां कथितव्यम्। किन्तु यदा रामायणे मया पृष्ट्वा तं निरामयम् इति पठितं तदा ज्ञातं यत् वयं नूतनं मन्यामहे तत् पुरातनम् एव अस्ति।

२००८-०८-२९ शुक्रवासरः (2008-08-29 Friday)

One thought on “निरामयम् (Well being)

  1. वाल्मिकीरामायणे ब्रह्मादेवस्य > ब्रह्मदेवस्य

    वाल्मिकीवर्येण – वाल्मीकि-वर्येण,

    सह मिलनस्य > मेलनस्य, वर्णनमस्ति।

    तस्मिन् वर्णने अस्ति पृष्ट्वा तं निरामयम् इति।

    कतिवारं अहं विचारं करोमि > विचारयामि, चिन्तयामि, नूतनाः > नूतनानि, अभिवादनाः > अभिनन्दनानि, कथं संस्कृतभाषायां कथितव्यम् > कथयितव्यानि इति साधवः प्रयोगाः।

    किन्तु यदा रामायणे मया पृष्ट्वा तं निरामयम् इति पठितं (? तदा ज्ञातं यत् वयं नूतनं मन्यामहे तत् पुरातनम् एव अस्ति।

    “वार्तो निरामयः कल्य उल्लाघो निर्गतो गदात्. (२.५.६४४) ” इत्यमरः। ”

    सुस्थः इत्यर्थः। उल्लघः – गदात् निर्गतः इति भेदः।

    ब्राह्मणं कुशलं पृच्छेत् क्षत्रबन्धुमनामयम् ।
    वैश्यं क्षेमं समागम्य शूद्रमारोग्यमेव तु ।। १२.२५

    इति मनुवाक्यात् श्रीरामं प्रति, अनामयप्रश्नः। “अपि निरामयो भवान्” अनामयप्रश्नः। कुशली भवानिति कुशलप्रश्नः ब्राह्मणस्य।
    अलब्धलाभः – योगः, लब्धपरिपालनं क्षेमः – वैश्यस्य लाभस्य संरक्षणविषयः प्रश्नः इति आरोग्यविषयकः प्रश्नः शूद्रस्य इति विवेकः प्राचीनः।

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.