जागृ – अदादिगण परस्मैपदी (to wake up)

जागर्ति जागृतः जाग्रति, जागर्षि जागृथः जागृथ, जागर्मि जागृवः जागृमः। – लट्

जागर्तु जागृताम् जाग्रतु, जागृहि जागृतम् जागृत, जागराणि जागराव जागराम। – लोट्

अजागः अजागृताम् अजागरुः, अजागः अजागृतम् अजागृत, अजागरम् अजागृव अजागृम। – लङ्

जागृयत् जागृयाताम् जागृयुः, जागृयाः जागृयाताम् जागृयात्, जागृयाम् जागृयाव जागृयाम। – विधिलिङ्

ज्ञा – क्रयादिगण (to know)

जानाति जानीतः जानन्ति, जानासि जानीथः जानीथ, जानामि जानीवः जानीमः। – लट्

ज्ञास्यति ज्ञास्यतः ज्ञास्यन्ति, ज्ञास्यसि ज्ञास्यथः ज्ञास्यथ, ज्ञास्यामि ज्ञास्यावः ज्ञास्यामः। – लृट्

जानातु जानीताम् जानन्तु, जानीहि जानीतम् जानीत, जानानि जानाव जानाम। – लोट्

अजानात् अजानीताम् अजानन्, अजानाः अजानीतम् अजानीत, अजानाम् अजानीव अजानीम। – लङ्

अज्ञास्यत् अज्ञास्यताम् अज्ञास्यन्, अज्ञास्यः अज्ञास्यतम् अज्ञास्यत, अज्ञास्यम् अज्ञास्याव अज्ञास्याम। – लॄङ्

जानीयात् जानीयाताम् जानीयुः, जानीयाः जानीयातम् जानीयात, जानीयाम् जानीयाव जानीयाम। – विधिलिङ्

धा – जुहोत्यादिगण उभयपदी (to hold, to nourish)

धत्ते दधाते दधते, धत्से दधाथे दद्‍ध्वे, दधे दध्वहे दध्महे। – लट्

धास्यते धास्येते धास्यन्ते, धास्यसे धास्येथे धास्यध्वे, धास्ये धास्यावहे धास्यामहे। – लृट्

धत्ताम् दधाताम् दधताम्, धत्स्व दधाथाम् धद्‍ध्वम्, दधै दधावहै दधामहै। – लोट्

अधत्त अदधाताम् अदधत, अधत्थाः अदधाथाम् अधद्‍ध्वम्, अधधि अदध्वहि अदध्महि। – लङ्

अधास्यत अधास्येताम् अधास्यन्त, अधास्यथाः अधास्येथाम् अधास्यध्वम्, अधास्ये अधास्यावहि अधास्यामहि। – लॄङ्

दधीत दधीयाताम् दधीरन्, दधीथाः दधीयाथाम् दधीध्वम्, दधीय दधीवहि दधीमहि। – विधिलिङ्

दा – जुहोत्यादिगण उभयपदी (to give)

ददाति दत्तः ददति, ददासि दत्थः दत्थ, ददामि दद्वः दद्मः। – लट्

ददातु दत्ताम् ददतु, देहि दत्तम् दत्त, ददानि ददाव ददाम। – लोट्

अददात् अदत्ताम् अददुः, अददाः अदत्तम् अदत्त, अददाम् अदद्व अदद्म। – लङ्

दद्यात् दद्याताम् दद्युः, दद्याः दद्यातम् दद्यात, दद्याम् दद्याव दद्याम। – विधिलिङ्

दास्यति दास्यतः दास्यन्ति, दास्यसि दास्यथः दास्यथ, दास्यामि दास्यावः दास्यामः। – लृट्

अदास्यत् अदास्यताम् अदास्यन्, अदास्यः अदास्यतम् अदास्यत, अदास्यम् अदास्याव अदास्याम। – लृङ्

आप् – स्वादिगण उभयपदी (to obtain)

आप्नोति आप्नुतः आप्नुवन्ति, आप्नोषि आप्नुथः आप्नुथ, आप्नोमि आप्नुवः आप्नुमः – लट्

आप्स्यति आप्स्यतः आप्स्यन्ति, आप्स्यसि आप्स्यथः आप्स्यथः, आप्स्यामि आप्स्यावः आप्स्यामः – लृट्

आप्नोतु आप्नुताम् आप्नुवन्तु, आप्नुहि आप्नुतम् आप्नुत, आप्नवानि आप्नवाव आप्नवाम – लोट्

आप्नोत् आप्नुताम् आप्नुवन्, आप्नोः आप्नुतम् आप्नुत, आप्नुवम् आप्नुव आप्नुम – लङ्

आप्स्यत् आप्स्यताम् आप्स्यन्, आप्स्यः आप्स्यतम् आप्स्यत, आप्स्यम् आप्स्याव आप्स्याम – लृङ

आप्नुयात् आप्नुयताम् आप्नुयुः, आप्नुयाः आप्न्यतम् आप्नुयत, आप्नुयाम् आप्नुयाव आप्नुयाम – विधिलिङ्

अव्ययप्रयोगः – प्रथमो भागः (Indeclinables – Part I)

सः अत्र आगच्छन् मह्यं विघ्नं योजयति। He comes here and creates disturbance for me.
अत्र here सः यदा गृहे नास्ति तदा तस्य माता अविरतं पृच्छति – सः कुत्रास्ति। कुत्र where, अविरतम् continuously
यत्र विक्रयः अस्ति तत्र सा अस्ति। Where there is a sale there she is. यत्र तत्र where, there
यदापि वयम् आवयोः कनिष्ठां कन्यां कार्याय अह्वयामः सा अन्यत्र एव अस्ति। अन्यत्र elsewhere
अहो कोऽपि मम पुस्तकम् अपश्यत्, अहं पुस्तकं गृहे सर्वत्र अनविष्यं तदापि तद् नापश्यम्। सर्वत्र everywhere अन्विष् (दिवादि – परस्मैपदि) to search
पात्राणां प्रक्षालनं त्वम् एव कर्तव्यम्। तव भगिनीं मा आदिश। एव only
२००६-०३-२८ मङ्गलवासरः 2006-03-28 Tuesday

मम सायंकालस्य भोजनम् (My Dinner)

भोजने अद्यः रोटिका, आढकीदालिः, गोजिह्वातेमनं, कूष्माण्डतेमनं, दधिः, सन्धितम्
च सन्ति। अहं मह्यं पचितानि त्रीणि रोटिकाः अखादम्। तत्परं मम भार्या
अवदत् – कूष्मान्डतेमनं किञ्चित् अवशेषं कथं न आवाम् अर्धम्-अर्धं भिन्नः
कुर्याव। अहं तस्याः मधुरभाषायाम् आकृष्टः अन्वजानम् किन्तु अधुना अहं
किञ्चित् अपि कार्यं कर्तुं न शक्नोमि। शरीरः गुरुतरः अभवत्। अधुना तु
निद्राम् एव कर्तव्यं।आढकीदालिः Toor dal, गोजिह्वातेमनं cauliflower vegetable, कूष्माण्डतेमनं pumpkin,  सन्धितम् pickles, अन्वजानम् I agreed.

२००६-०३-२७  सोमवासरः 2006-03-27 Monday