धम्मपदः – २ (Dhaammapada – 3)

भगवतः बुद्धस्य एकस्य उपदेशस्य संग्रहः धम्मपदः इति अभिधीयते। तस्मिन् त्रिविंशति-अधिक-चतुर्शतं श्लोकाः सन्ति। बुद्धानुयायिनः ते श्लोकाः गाथाः इति कथ्यते। बहवः श्लोकाः युगले (in pairs) सन्ति। यथाशुभमनुपश्यन्तं विहरन्तं इन्द्रियेषु असंवृतम्।

भोजनेऽमात्राज्ञं कुसीदं हीनवीर्यं।

तं वै प्रसहति मारो वातो वृक्षमिव दुर्बलम्॥१॥

He who, looking at beauty of forms wanders with unrestrained senses, doesn’t know the right quantity in eating, is lazy and coward him Mara conquers as the wind a weak tree.||1||

कुसीद – lazy,  प्रसहति – conquers

अशुभमनुपश्यन्तं विहरन्तं इन्द्रियेषु सुसंवृतम्।

भोजने च मात्राज्ञं श्रद्धां आरब्धवीर्यम्।

तं वै न प्रसहते मारो वातः शैलमिव पर्वतम्॥२॥

He who, discerning the limitations of forms wanders with restrained senses, knows the right quantity in eating, is with faith and hard-working him Mara cannot conquer like wind the wind a stone mountain.॥२॥

२००६-०९-३० शनिवासरः (2006-09-30 Saturday)

आरात्रिकं क्रिया-योग-अभ्यासः च (Arati and Kriya-yoga Practice)

अद्य प्रातःकाले सप्तवादने मन्दिरे क्रिया-योगस्य अभ्यासः आसीत्। अहं सप्तवादने मन्दिरं प्राप्तवान्। तदा मन्दिरस्य पुरोहितः आरात्रिकं करोति। अहं प्रथमवारे प्रातःआरात्रिकं काले मन्दिरं गतवान्। पुरोहितेन श्रद्धापूर्वकम् आरात्रिकं कृतम्। तत् दृष्ट्वा अहम् अत्यन्तम् आनन्दितः अभवम्।तत् पर्यन्तं स्वामी प्रज्ञानन्दः स्वामी समरपणानन्दः च अस्मान् क्रिया-योगस्य अभ्यासम् अकारयताम्।

२००६-०९-२९ शुक्रवासरः (2006-09-29 Friday)

नवरात्र्याः महत्वः (Importance of Navratri)

अद्य स्वामी प्रज्ञानन्दः स्वामी समरपणानन्दः च आवाभ्यां सह याने केन्बरानगरम् आगच्छताम्। सायंकाले स्वामी प्रज्ञानन्दः नवरात्र्याः महत्वं चर्चितवान्। सः दुर्गाशप्ततितः किञ्चित् श्लोकाः उद्धृतवान्। सः श्लोकानां गूढ-अर्थं अस्मान् कथितवान्। तस्य प्रवचनस्य प्रभावः अतीवः गहनः अस्ति। नवरात्र्यां तस्य श्रवणं कोऽपि भाग्यशाली पुरुषः एव कर्तुं शक्यते।

२००६-०९-२८ गुरुवासरः (2006-09-28 Thursday)

संस्कृत-शब्दाः प्रकृत्याः विकासं वर्णयन्ति (Sanskrit words describe the progress of the civilisation)

अद्य स्वामी समरपणानन्दः प्रकृत्याः विकासस्य वर्णनं संस्कृत-शब्दैः अकरोत्। सक्रमेण विकासः ईदृशम् अभवत् -जनः – जीवस्य जन्मः इति जनः

व्यक्तिः – स्वयं व्यक्तं कर्तुं शक्नोति इति व्यक्तिः (भाषायाः विकासः)

मानवः – मनसः उपयोगं कर्तुं शक्नोति इति मानवः

मनुष्यः – यः शस्त्रस्य उपयोगं करोति इति मनुष्यः

लोकः – संघेन वसितुम् शक्नोति इति लोकः

पुरुषः – स्वस्मिन् अन्ते (inside oneself) उषः प्रकाशः वा दृष्टुं शक्नोति इति पुरुषः

नरः – न रमते इति नरः अथवा सनातनः आत्मा (eternal spirit) इति नरः

२००६-०९-२७ बुधवासरः (2006-09-27 Wednesday)

मौनवासः – क्रिया-योगः (Silent Retreat – Kriya Yoga)

मौनवास-शिविरे त्रयोधिक-षष्टिः जनाः सन्ति। स्वामी प्रज्ञानन्दः स्वामी समर्पणानन्दः च शिविरस्य निर्देशकौ स्तः। अद्य वयं त्रिवारं क्रीया-योगं कुर्मः। मम शरीरस्य प्रत्येकः संधानः (joint) दुखति।

२००६-०९-२६ मङ्गलवासरः (2006-09-26 Tuesday)

मौनवासः (Silent Retreat)

अद्य प्रभृति गुरुवासरतः एकं मौनं शिविरम् अहं शुचिता च गच्छावः। शिविरस्य निर्देशनं स्वामी प्रज्ञानन्दः करिष्यति। सः क्रियायोगस्य शिक्षकः अस्ति। तस्य गुरुः बाबाहरिहरानन्दः, श्रीहरिहरानन्दस्य गुरुः श्री‍योगानन्दः परमहंसः, श्री‍योगानन्दस्य गुरुः स्वामी युक्तेश्वरः, श्रीयुक्तेश्वरस्य गुरुः श्रीलाहेरीमहाशयः, लाहेरीमहाशयस्य गुरुः श्रीबाबाजीमाहराजः।

२००६-०९-२५ सोमवासरः (2006-09-25 Monday)

धम्मपदः – २ (Dhaammapada – 2)

भगवतः बुद्धस्य एकस्य उपदेशस्य संग्रहः धम्मपदः इति अभिधीयते। तस्मिन् त्रिविंशति-अधिक-चतुर्शतं श्लोकाः सन्ति। बुद्धानुयायिनः ते श्लोकाः गाथाः इति कथ्यते। बहवः श्लोकाः युगले (in pairs) सन्ति। यथाअक्रोशीत् माम् अवदीत् माम् अजैषीत् माम् अहार्षीत् मे।

ये च तत् उपनह्यन्ति तेषां वैरं न शाम्यति॥३॥

He spoke harshly to me, he hurt me, he defeated me, he stole from me–

who keep this in their minds, their enmity never dies.॥१॥

अक्रोशीत् माम् अवदीत् माम् अजैषीत् माम् अहार्षीत् मे।

ये च तत् नोपनह्यन्ति तेषां वैरं न शाम्यति॥३॥

He spoke harshly to me, he hurt me, he defeated me, he stole from me–

who do not keep this in their minds, their enmity gets pacified.॥१॥

नह् - to tie, fasten

२००६-०९-२४ रविवासरः (2006-09-24 Sunday)

कस्याः बाल्यस्वभावः अधिकतरः (Whose childish nature is more?)

अद्य वयं किञ्चिद् शाक-पादपाः (vegetable plants) अक्रीणीम। आवयोः कन्या तस्याः माता च पादपाः अवपताम् (planted)। तदन्तरं ज्वलितयाः माता तां पादपान् जलं दातुम् अकथयत्। किञ्चित् कालः परं ज्वलिता क्रन्दन् मया समीपम् आगच्छत्। मया पृष्टं किमभवत् इति। सा अवदत् – यदा अहं जलं ददामि तदा माता अवदत् त्वं सम्यग् जलं न ददाति, जल-प्रणालिकां (water pipe) मां यच्छ इति। यदि सा मां कथं सम्यक् करणीयम् इति अकथयत् तर्हि कापि बाधा नाभवत् किन्तु सा प्रणालिकां मत् अनयत् (took the pipe from me)। अहं ज्वलिताम् अकथयत् – तव माता युष्मात् वयसि (in age) अधिकास्ति किन्तु बाल्यस्वभावे तव समा अस्ति। इदं श्रुत्वा सा हसन् अधावत्।

२००६-०९-२३ शनिवासरः (2006-09-23 Saturday)

महानगरवासिनी-बालिका (Big City Girl)

अस्मिन् सप्ताहे मम सिडनीवासिनः मित्रस्य कन्या अस्माभि सह अतिष्ठत्। सा विश्वविद्यालये पत्रकारीता-विषयः पठति। अस्मिन् सप्ताहे सा एकस्मिन् विभागे अनुभवाय कार्यम् अकरोत्। तर्हि सा केन्बरानगरम् अतिष्ठत् (stayed)। यावत् सा गत रविवासरे अत्र प्राप्तवान् तावत् आवयोः कनीयसी कन्या तां दिव्यलोकात् कापि किंनरी आगतवान् इति अपश्यत्। अहं अजानं तस्याः प्रभावः केवलं ज्वलितायाम् उपरि एव असीत्। किन्तु अद्य तस्या प्रत्यागमनं परं मम भार्या माम् अकथयत् – अपि जानासि, सा अकथयत् दिव्यान्शुना सह इदृशं व्यवहारं कर्तव्यं, शुचितया सह तादृशं इत्याद्यः। अहं अचिन्तयम् – इयं महानगरे वासिनी किंनरी न तु केवलं बालकान् मोहति सा तु प्रौढान् अपि मोहति।

२००६-०९-२२ शुक्रवासरः (2006-09-22 Friday)

शून्यः (Zero)

किञ्चित् कला (minutes) पूर्वम् आवयोः कन्या ज्वलिता मां वियोजनस्य (subtraction) एकः नवीनः नियमः अदर्शयत्। सः नियमः सम्यक् नासीत्। अहं ताम् अकथयत् – हे ज्वलिते, तव पूर्वजाः विश्वं शून्यम् अददुः। संकलनस्य वियोजनस्य च सर्वाः नियमाः शूनस्य उपयोगम् एव कुर्वन्ति। यतो हि तव पूर्वजाः सर्वान् नियमान् आविषकुर्वन् तर्हि त्वं कथं तान् नियमान् सम्यग् न जानासि। इदं श्रुत्वा सा मां परिहासं कृत्वा अधावत्।

२००६-०९-२१ गुरुवासरः (2006-09-21 Thursday)